พลิกฟื้น คืนชีวิต โครงการหลวงเลอตอ
พลิกฟื้น คืนชีวิต โครงการหลวงเลอตอ
พลิกฟื้น คืนชีวิต โครงการหลวงเลอตอ
พลิกฟื้น คืนชีวิต โครงการหลวงเลอตอ
  • Social
  • Jul 14, 2019

คำว่า “เลอตอ” เป็นภาษากะเหรี่ยง หมายถึง “ก้อนหินที่ทับซ้อนกัน” โดยทิศใต้ของหมู่บ้าน มีหินขนาดใหญ่ 2 ก้อนซ้อนทับกันอยู่ จึงเป็นที่มาของชื่อหมู่บ้านเลอตอจนถึงปัจจุบัน

กลุ่มบ้านบ้านเลอตอ ต.แม่ตื่น อ.แม่ระมาด จ.ตาก เป็นหมู่บ้านของ ชาวเขาเผ่ากระเหรี่ยง ตั้งอยู่บนพื้นที่ภูเขาสูงสลับซับซ้อน ชาวบ้านส่วนใหญ่ไม่ได้มีรายได้ จึงเกิดการตัดไม้ทำลายป่า ทั้งปลูกฝิ่น และทำไร่เลื่อนลอยในพื้นที่

ที่นี่ เป็นพื้นที่ที่มีการปลูกฝิ่นเพิ่มขึ้นเพียงไม่กี่แห่งของประเทศไทย จากรายงานของสำนักงานป้องกัน และปราบปรามยาเสพติด เมื่อ พ.ศ. 2552 มีพื้นที่ปลูกฝิ่น 204 ไร่ ต่อมาเพิ่มขึ้นเป็น 355.69 ไร่ ใน พ.ศ. 2558-2559

มูลนิธิโครงการหลวงได้เข้าไปยังพื้นที่ในช่วงปลายปี 2559 และพัฒนาจัดตั้งเป็น ศูนย์พัฒนาโครงการหลวงเลอตอ ในเวลาต่อมา นับเป็นศูนย์พัฒนาแห่งใหม่ลำดับที่ 35 ตามแนวทางพระราชทานพระบาทสมเด็จพระบรมชนกาธิเบศร มหาภูมิพลอดุลยเดชมหาราช บรมนาถบพิตรอีกทั้งยังสืบสานพระราชปณิธานพระบาทสมเด็จพระวชิรเกล้าเจ้าอยู่หัว เพื่อสร้างอาชีพและพัฒนาคุณภาพชีวิตเกษตรกรในพื้นที่ดังกล่าว

ท่ามกลางข้อจำกัดของพื้นที่ ไม่ว่าจะเป็นลักษณะพื้นที่ทำกินมีความลาดชัด ลักษณะดินเป็นดินเหนียวปนทราย มีความอุดมสมบูรณ์ต่ำมีพื้นที่ทำนาประมาณ 10% ฝนตกชุกเกือบทั้งปี การเดินทางเข้าถึงจึงยากลำบากโดยเฉพาะฤดูฝน ดังนั้นกรมพัฒนาที่ดินกรมชลประทาน กรมทางหลวงชนบท การไฟฟ้าส่วนภูมิภาค และสำนักงานจังหวัดตาก ร่วมกันสำรวจและกำหนดแผนการใช้ที่ดินอย่างเหมาะสม

ควบคู่ไปกับการพัฒนาปัจจัยพื้นฐานเพื่อให้ศูนย์พัฒนาโครงการหลวงเลอตอ นำมาเป็นข้อมูลมาวางแผนบริหารจัดการด้านต่างๆ

คณะทำงานได้นำข้อมูลแต่ละเดือนมาวิเคราะห์ จนทราบว่าช่วงเวลาใดเพาะปลูกพืชอะไรได้บ้าง พร้อมปรับเปลี่ยนวิธีปลูกพืชในโรงเรือนขนาด 6 คูณ 30 เมตร มีผลผลิต และรายได้เพียงพอสำหรับการดำรงชีวิต โดยเกษตรกรเป็นผู้เลือกพืชผลที่ได้รับสายพันธุ์พืชมาจากโครงการหลวงอ่างขาง ไม่ว่าจะเป็น กะหล่ำปลี ผักกาดขาวปลี คะน้าฮ่องกง เบบี้ฮ่องเต้ กวางตุ้งต้น มะเขือม่วงก้านเขียว ฟักทองญี่ปุ่น ถั่วฝักยาว พริกกะเหรี่ยง แตงกวา เคพกูสเบอร์รี่ อโวคาโด สตรอว์เบอร์รี มะม่วง กาแฟ ลิ้นจี่ นำมาเพาะปลูกเองตามความถนัด โดยจัดสรรแปลงที่ดินที่มีอยู่อย่างจำกัดแต่ให้ได้ประโยชน์สูงสุด 

ในชนิดที่ปลูกกันนั้น เสาวรส นับเป็นพืชที่เป็นดาวเด่นในเรื่องรสชาติและได้รับความนิยมจากชาวบ้านมากที่สุดเพราะหลังหมดฤดูกาลทำนา จะให้ผลผลิตช่วงปลายฝน จากนั้นค่อยมาปลูกผักปลูกผลไม้ชนิดอื่นๆที่จะสุกภายในฤดูหนาวหรือฤดูแล้ง เมื่อผลผลิตต่างๆ ออกมา เราจัดส่งต่อไปยังโรงคัดบรรจุ ก่อนส่งจำหน่ายผ่านฝ่ายการตลาดโครงการหลวง รวมทั้งร้านอาหาร โรงเรียนและโรงพยาบาลในอำเภอแม่ระมาด ในอนาคตเตรียมแปรรูปสินค้าเพื่อนำไปขายถึงกรุงเทพฯ

นอกจากงานด้านการเกษตรแล้ว ยังมีงานหัตถกรรม เครื่องจักสาน ปศุสัตว์ ที่ให้การสนับสนุนชาวบ้านอีกทางหนึ่งด้วย

จากพื้นดินที่เคยได้ชื่อว่าเป็นแหล่งปลูกฝิ่น และบุกรุกป่าสงวนเพื่อปลูกข้าวโพดสูงที่สุดแห่งหนึ่งในประเทศไทย ปัจจุบันนี้การแก้ปัญหายาเสพติดนับตั้งแต่ตั้งศูนย์พัฒนาโครงการหลวงเลอตอพบว่า พื้นที่ปลูกลดลงเหลือ 10 กว่าไร่ 21 แปลง (จากสถิติปีพ.ศ.2552 จำนวน300 กว่าไร่)

กระทั่งพ.ศ.2561 มีชาวบ้านหันมาเพาะปลูกพืช ผัก ไม้ผลและกาแฟ รวม 17 ชนิด เกษตรกรที่ได้รับผลประโยชน์ 208 ครัวเรือน มีพื้นที่เพาะปลูก 255.6 ไร่มีมูลค่าของผลผลิตโครงการหลวง รวมทั้งสิ้น 2,218,689.39 บาท และมูลค่าผลผลิตที่เกษตรกรจำหน่ายเองรวม 250,942 บาท

เมื่อรูปแบบการพัฒนาทางเลือกการปลูกพืชอันเป็นงานส่งเสริมอาชีพสุจริตแก่เกษตรกรในพื้นที่ ทางศูนย์ฯ ยังเน้นงานด้านอนุรักษ์ดินและน้ำ ฟื้นฟูทรัพยากรธรรมชาติไปพร้อมกัน ซึ่งพื้นที่บริเวณกว้างของไหล่เขา ปรับที่ทางให้เป็นขั้นบันได เตรียมไว้สำหรับการปลูกหญ้าแฝก สลับกลับต้นกล้าไม้ยืนต้น จึงเต็มเปี่ยมไปด้วยความหวังของการชุบชีวิตใหม่ ด้วยมือของชาวบ้านร่วมกันพลิกฟื้นแผ่นดินใหม่

ให้กลายเป็นป่าได้พึ่งพิงอาศัยอย่างยั่งยืนในที่สุด

 

เรื่อง: ปริยา เหล่าวิวัฒน์ 

ภาพ: ธนาชัย ประมาณพาณิชย์

 

โครงการหลวง ถือเป็นโครงการส่วนพระองค์ในการดำเนินการพัฒนาเกษตรที่สูงสืบทอดเจตนารมณ์ที่เคยมีมา คือ บุกเบิก และพัฒนาสิ่งใหม่เพื่อชีวิตและความเป็นอยู่ของขาวเขา และฟื้นฟูป่าต้นน้ำลำธาร

Bottom Line เป็น News Magazine Onlineที่ยึด “ความน่าเชื่อถือ” บนพื้นฐานความเป็น “สื่อสารมวลชน” ผ่านการนำเสนอในรูปแบบ Story Telling อันเป็นเอกลักษณ์