เกิดอะไรขึ้นกับผู้ชายศตวรรษที่ 21 ใน Joker
เกิดอะไรขึ้นกับผู้ชายศตวรรษที่ 21 ใน Joker
  • Social
  • Oct 16, 2019

มีคำเตือนว่า Joker เป็นภาพยนตร์ที่ค่อนข้างรุนแรง นอกเหนือไปจากความรุนแรงจากการปะทะกันทางร่างกายแล้ว ยังมีความรุนแรงที่เกิดจากการใช้อาวุธปืนและใบมีด แม้ว่าบรรดาฉากความรุนแรงพวกนี้จะเป็นเรื่องสามัญสำหรับภาพยนตร์ใน เรท R ก็ตาม แต่ด้วยภาวะความผิดปกติทางจิตของตัวละคร Joker ที่ทำให้ฉากความรุนแรงพวกนี้ยิ่งรบกวนจิตใจมากกว่าเดิม นอกจากนั้นแล้วในภาพยนตร์เรื่องนี้ยังมีฉากเลือดจำนวนมากด้วย ในประเทศไทยนั้น ภาพยนตร์เรื่อง Joker ได้เรทการฉาย น.18+ นั่นคือผู้ชมที่มีอายุต่ำกว่า 18 ปี ควรได้รับคำแนะนำ แต่สิ่งที่นอกเหนือไปจากนั้นก็คือ สำหรับผู้ที่มีภาวะโรคซึมเศร้า หรือเฝ้าระวัง ไม่ควรชมภาพยนตร์เรื่องนี้คนเดียว

​เพจเฟซบุ๊กกรมสุขภาพจิต กระทรวงสาธารณสุข ได้โพสต์ข้อความแนะนำการดูภาพยนตร์ เรื่อง Joker โดยเฉพาะการศึกษาวิธีการหัวเราะแบบ Joker จากผู้ป่วยที่มีอาการ Pseudo bulbar affect โดยเตือนว่าอาจกระทบภาวะทางจิตใจได้ และยังชี้ด้วยว่าในการรับชมสื่อที่ประกอบด้วยความรุนแรงทุกประเภท ควรตรวจสอบสภาพจิตใจตัวเอง และคนใกล้ชิดว่ามีความพร้อมในการรับเนื้อหาที่มีความรุนแรงหรือไม่ และยังเป็นห่วงผู้ชมด้วยว่าหากได้รับผลกระทบจากการชมสามารถพบบุคลากรด้านสุขภาพจิตใกล้บ้านหรือติดต่อสายด่วนสุขภาพจิต 1323

​นั่นทำให้ใครหลายคนและรวมถึงผู้เขียนด้วย ตัดสินใจอยู่นานว่า เอ๊ะ! เอาไงดี ไปดูดีมั้ย แต่ก็นั่นแหละนะ ยิ่งห้ามก็เหมือนยิ่งยุ และหลายคนก็คงไปดูมาแล้วใช่มั้ย?

แน่นอนว่าประเด็นที่ Joker ถูกพูดถึงและถูกเพ่งเล็งเป็นพิเศษ คือ เรื่องของความรุนแรงที่แฝงอยู่ข้างใน ทำเอาใครต่อใครหายใจไม่ทั่วท้อง โดยเฉพาะอย่างยิ่งเมื่อประหวัดถึงเหตุการณ์เลวร้ายที่เกิดขึ้นเมื่อปี 2012 ที่เกี่ยวเนื่องกับหนังซูเปอร์ฮีโร่ในค่ายนี้พอดี

​ความรุนแรงอยู่คู่กับโลกนี้มานานแสนนาน ไม่ว่าจะเป็นความรุนแรงในโลกแห่งความเป็นจริง หรือความรุนแรงผ่านสื่อโดยเฉพาะอย่างยิ่งในโลกภาพยนตร์ จนมีการพูดคุยถกเถียง และศึกษาในเชิงวิชาการอย่างกว้างขวางว่า หนังที่อุดมไปด้วยความรุนแรง การฆ่าฟัน ใช้กำลังทำร้ายกัน มีส่วนมากน้อยเพียงใดในการบ่มเพาะความดุร้ายให้เกิดขึ้นในจิตใจคน และเป็นตัวอย่างให้คนลอกเลียนแบบจนเกิดเป็นเหตุการณ์สะเทือนขวัญมากแค่ไหน ข้อถกเถียงว่า Joker สนับสนุนความรุนแรง และขับเน้นความเดือดเลือดพล่านออกมาเกินความจำเป็นหรือไม่ ดูจะเป็นสิ่งที่ถกเถียงกันได้อีกยาวเลยทีเดียวเชียวแหละ

​คำถามคือ หนังสนับสนุนความรุนแรงจริงหรือไม่ และมีเหตุผลอะไรบ้างมาสนับสนุนความคิดดังกล่าว

 

* เนื้อหาในบทความต่อไปนี้ มีการเปิดเผยเรื่องราวบางส่วนของภาพยนตร์

ภายหลังจากที่ Arthur Fleck ซึ่งรับบทโดย Joaquin Phoenix ได้ลั่นไกปืนฆ่า 3 หนุ่มนักธุรกิจที่รุมทำร้ายเขาไปแล้วนั้น เขาก็ได้วิ่งหนีเข้าไปในห้องน้ำสาธารณะ และจ้องมองไปยังกระจกในทำนองว่า “นี่ฉันทำอะไรลงไป” ซึ่งเงาสะท้อนนั้นนำมาสู่ประเด็นเรื่อง ผู้ชายกับความรุนแรง  

​ความคาดหวังที่กดทับความอ่อนไหวในตัวผู้ชายไม่ให้เล็ดรอดออกมา แม้แต่น้ำตาก็ยังเป็นสิ่งต้องห้ามเพราะกลัวจะถูกมองว่าไม่แมนเอาเสียเลย สิ่งที่มองเห็นตรงนี้คือเรื่อง toxic masculinity  ซึ่งได้เข้ามาทำร้ายสุขภาพจิตของผู้ชายและทำให้เกิดความไม่เท่าเทียมในการแสดงออกทางความรู้สึกของมนุษย์

เกิดอะไรขึ้นกับผู้ชายในศตวรรษที่ 21? 

​ในช่วง 30 ปีที่ผ่านมา มีการถกเถียงกันอย่างกว้างขวางเกี่ยวกับความเป็นชายในปัจจุบัน  ความเป็นชายถูกมองว่าเป็นสิ่งที่จะต้องหาช่องทางของตัวเอง ในท่ามกลางการเคลื่อนไหวและการพัฒนาของกระแสสตรีนิยม  ผู้ชายเคยมีอำนาจและครอบครองตำแหน่งสูงๆ ในบางวัฒนธรรมมาเป็นพันๆ ปี แต่เมื่อกลุ่มสตรีนิยมและความหลากหลายทางเพศเริ่มเบียดก้าวขึ้นมามีบทบาทมากขึ้น ทีนี้ในสังคมที่ชายหญิงเท่าเทียมกันมากขึ้น จากที่แบ่งแยกว่าผู้ชายต้องทำแบบนี้ ผู้หญิงต้องทำแบบนี้ เส้นแบ่งที่ชัดเจนก็เริ่มเลือนรางลงและกลายเป็นทำงานร่วมกันมากขึ้น ผู้หญิงก้าวเข้ามาในพื้นที่ผู้ชายมากขึ้น เช่น ผู้หญิงสามารถทำในสิ่งที่ผู้ชายทำได้ทุกอย่าง ผู้หญิงสามารถเป็น single mom ไม่ต้องพึ่งผู้ชาย นั่นอาจทำให้ผู้ชายหลายคนรู้สึกว่าเริ่มถูกสั่นคลอนความเป็นชาย เนื่องจากการกำหนดบทบาทใหม่ได้เกิดขึ้น

​ในอีกด้านหนึ่ง Joker ส่องสะท้อนให้เห็นสิทธิอันเจ็บปวดของชายอเมริกันที่พวกเขาเหล่านั้นไม่ประสบความสำเร็จในสถานะทางสังคมที่ดี ซึ่งเคยได้รับหรือเคยเป็นที่ยอมรับโดยทั่วไปแบบไม่กังขา  เช่น เงิน การจ้างงาน ทรัพย์สิน เรื่องเพศและเรื่องครอบครัว นั่นแหละมันก็เป็นปัจจัยที่นำไปสู่ความรุนแรง โดยเฉพาะกับกลุ่มที่กำลังสั่นคลอนพวกเขาอย่างเช่น ผู้หญิง คนผิวสี และกลุ่มความหลากหลายทางเพศ เป็นต้น

​ฉากหนึ่งใน Joker มันทำให้เกิดคำถามขึ้นในใจว่า สรุปแล้ว อาเธอร์ ฆ่า Sophie หรือเปล่า? หรือเขาเพียงแค่ผิดหวังจากเธอและเดินออกมาอย่างเจ็บใจ? หาก Sophie โดน Joker ฆาตกรรมจริง เธอจะไม่ใช่หญิงสาวคนเดียวที่ถูกฆ่าตายแต่ไม่เห็นฉากการตาย เพราะหลังจากนั้นในฉากจบ ก็มีการบอกเป็นนัยๆว่า Joker ได้ลงมือสังหารนักบำบัดหญิงในโรงพยาบาลไปด้วยเหมือนกัน  Joker ได้ลงมือฆ่า Sophie หรือไม่? หรือเขาเพียงแค่เสียใจและเดินออกมาเท่านั้น? หรือว่าไง?
 

ผู้ชายและโชคชะตาของพวกเขา

​ผู้ชายหลายคนยังลังเลที่จะเล่นบทบาทเดิมของพวกเขา เพราะโลกปัจจุบันมันซับซ้อนขึ้น ทำให้อาจต้องถอยกลับ การว่างงานหรือวิกฤตการณ์ทางเศรษฐกิจทำให้ผู้ชายต้องเพิ่มบทบาทความเป็นพ่อมากขึ้น มีงานวิจัยในละตินอเมริกาชี้ว่าเด็กทุกๆ 2 คนจาก 5 คน ไม่มีพ่อที่จะมาดูแลพวกเขาในช่วงปีแรกๆ ของชีวิตวัยเด็ก

​ทุกวันนี้เราเห็น ‘ผู้ชายใหม่’ โดยเฉพาะการแข่งขันกับผู้หญิงในแง่ของการปรากฏตัว  มีงานวิจัยรายงานว่าผู้ชายมีพฤติกรรมที่เคยถูกมองว่าเป็นพฤติกรรมของผู้หญิงมากขึ้น เช่น ความพิถีพิถันในการดูแลความงามของตัวเองที่มากเป็นพิเศษกว่าในยุคก่อนๆ (ถึงกับมีโฆษณาแป้งพัฟสำหรับผู้ชายแล้ว) หรือการถ่ายเซลฟี่ แต่ไม่ได้หมายความว่าเป็นเกย์นะ ผู้ชายแมนๆ นี่แหละ เราได้เห็นความเป็นหญิงในตัว Joker เขาใช้ชีวิตอยู่กับแม่และดูแลปรนนิบัติแม่ของเขา และยังเชื้อเชิญผู้ชมให้ดูเขาเต้นรำบนเรือนร่างกึ่งเปลือยเปล่าอันผอมแห้งของเขา

​ในที่สุด  เราได้เห็น ผู้ชายที่เกรี้ยวโกรธ ซึ่งเป็นปฏิกิริยาตอบสนองต่อสิทธิอันเจ็บปวดที่ผู้ชายต้องเผชิญในศตวรรษที่ 21 เช่น ตำแหน่งหน้าที่การงานในที่ทำงาน การถูกปฏิเสธอย่างไม่ใยดีจากเพศตรงข้าม เหล่านี้มันเข้ามารบกวนและทำร้ายจิตใจของผู้ชายได้ ดังนั้นการใช้ความรุนแรงก็คือการประกาศความเป็นชาย (ความรุนแรงถูกจับคู่กับ ‘ความเป็นชาย’ อยู่แล้ว) เพื่อเยียวยาปมไม่มั่นใจใน ‘ความเป็นชาย’ นั่นเอง

ด้านหนึ่ง Joker ส่องสะท้อนให้เห็นสิทธิอันเจ็บปวดของชายอเมริกันที่พวกเขาเหล่านั้นไม่ประสบความสำเร็จในสถานะทางสังคมที่ดี ซึ่งเคยได้รับหรือเคยเป็นที่ยอมรับโดยทั่วไปแบบไม่กังขา เช่น เงิน การจ้างงาน ทรัพย์สิน เรื่องเพศและเรื่องครอบครัว นั่นแหละมันก็เป็นปัจจัยที่นำไปสู่ความรุนแรง โดยเฉพาะกับกลุ่มที่กำลังสั่นคลอนพวกเขาอย่างเช่น ผู้หญิง คนผิวสี และกลุ่มความหลากหลายทางเพศ เป็นต้น

Bottom Line เป็น News Magazine Onlineที่ยึด “ความน่าเชื่อถือ” บนพื้นฐานความเป็น “สื่อสารมวลชน” ผ่านการนำเสนอในรูปแบบ Story Telling อันเป็นเอกลักษณ์