เข้าใจที่มาประท้วงเลบานอนแบบง่ายๆ ผ่านมีม
  • Social
  • Oct 24, 2019

ในเลบานอนมีการประท้วงของผู้คนหลายหมื่นคนมาตั้งแต่วันที่ 17 ตุลาคม ที่ผ่านมา สื่อต่างประเทศหลายแห่งระบุว่าการประท้วงในครั้งนี้เป็นการประท้วงครั้งใหญ่ที่สุดในรอบหลายปีของเลบานอน และมีการประท้วงแพร่สะพัดไปทั่วหลายเมือง ทำให้นึกถึง ยุคสมัยอาหรับสปริงปี 2011 ที่มีการโค่นล้มผู้นำในตะวันออกกลางได้หลายคน

มีรัฐมนตรี 4 กระทรวงที่มาจากพรรคสายชาวคริสต์เลบานิสฟอร์ซประกาศลาออก ซึ่งปกติแล้วจะเป็นกลุ่มที่อยู่ฝ่ายเดียวกับนายกรัฐมนตรี ซาอัด ฮาริรี  หัวหน้าพรรคเลบานิสฟอร์ซระบุว่าพวกเขาเชื่อว่ารัฐบาลของฮาริรีไม่สามารถดำเนินการแก้ไขสถานการณ์ได้

ความไม่พอใจนี้เกิดขึ้นหลังจากเมื่อต้นสัปดาห์ที่ผ่านมา ฮาริรี ผู้นำรัฐบาลแนวร่วมที่มีความไม่ลงรอยกันเสนอให้มีการปฏิรูปหลายด้าน เพื่อที่จะได้รัดเข็มขัดการคลังและสามารถรักษาการจัดสรรความช่วยเหลือทางเศรษฐกิจที่จำเป็น ที่มาจากผู้บริจาคนานาชาติ

มาตรการเศรษฐกิจดังกล่าวคือการปรับขึ้นภาษีมูลค่าเพิ่ม (VAT) ร้อยละ 2 ภายในปี 2021 และอีกร้อยละ 2 ในปี 2022 ซึ่งจะทำให้เลบานอนมี VAT เป็นร้อยละ 15 ซึ่งเรื่องนี้ทำให้มีการขึ้นราคาสินค้าหลายชนิดไม่ว่าจะเป็นเชื้อเพลิง ข้าวสาลี รวมถึงขึ้นราคาโทรศัพท์สื่อสารด้วยเสียงผ่านโครงข่ายอินเทอร์เน็ตหรือ VoIP ทั้งโปรแกรมเฟซไทม์  เฟซบุ๊ก หรือ WhatsApp

แม้ว่า เมื่อวันที่ 20 ตุลาคม ที่ผ่านมารัฐบาลเลบานอนออกมาประกาศว่า จะให้มีการปฏิรูปแก้ไขปัญหาเศรษฐกิจ หลังจากที่ก่อนหน้านี้เคยมีการยอมยกเลิกการขึ้นภาษีแล้ว แต่ผู้ประท้วงก็ยังไม่เลิกชุมนุม และยกระดับข้อเรียกร้องเป็นการปฏิรูปแก้ไขปัญหาเศรษฐกิจในหลายๆ ด้านมากกกว่านี้ ซึ่งรัฐบาลเลบานอนก็ประกาศว่าจะทำให้มีการแปรรูปรัฐวิสาหกิจ ลดเงินเดือนนักการเมือง และจัดการปัญหาขาดดุลของเลบานอน

เหตุผลพื้นฐานที่แฝงฝังอยู่ในการประท้วงครั้งนี้คือการที่รัฐบาลไม่สามารถแก้ปัญหาเรื่องปากท้องอันเป็นเรื่องพื้นฐานของประชาชนได้เป็นเวลานานหลายทศวรรษ นับตั้งแต่สิ้นสุดสงครามกลางเมืองในปี 1990 ที่ผ่านมามีการพูดถึงปัญหาสะสมที่ชาวเลบานอนต้องประสบในชีวิตประจำวัน  ท่ามกลางบรรยากาศการเมืองที่ผันผวน มันทำให้หลายคนเกิดอาการหมดคำพูดต่อข่าวคราวและสถานการณ์ที่เกิดขึ้น ก่อนที่จะมีการประท้วง มีตัวแทนที่อธิบายสถานการณ์ที่เป็นปัญหาสะสมในเลบานอนมานาน นั่นคือ มีม (Meme)

มีม คือ การหยิบยกประเด็นร้อนหรือเหตุการณ์ต่างๆ มานำเสนอด้วยวิธีสร้างสรรค์ ค่อนไปทางเสียดสี บางครั้งก็เปรียบเทียบสถานการณ์หนึ่งเข้ากับซีนจากภาพยนตร์ ละคร หรือสิ่งที่เข้าถึงง่าย ดูแล้วต้องเอะใจว่ากำลังพูดถึงภาพยนตร์หรือพาดพิงเหตุการณ์ไหนของสังคมกันแน่ หรือบางครั้งก็เปรียบเทียบบุคคลในสังคมเข้ากับตัวละครหรือใบหน้าที่แสดงสีหน้าท่าทางต่างๆ อย่างน่าจดจำ มีความเป็น Iconic

มีมเป็นศิลปะในศตวรรษที่ 21 ที่ต้องอาศัยการตีความ ประสบการณ์ร่วมต่อประเด็นนั้นๆ ผ่านการนำเสนอย่างมีสีสัน และกลิ่นอายแบบ Irony คนในปัจจุบันนิยมใช้มีมผ่านการแชร์ ส่งต่อทางโซเชียลมีเดีย เฟซบุ๊ก ทวิตเตอร์ หลายครั้งมีมถูกใช้เพื่อล้อเลียนในเรื่องเล็กๆ น้อยๆ และหลายครั้งก็ใช้มีมพูดแทนใจเราในเรื่องที่อัดอั้น กระทั่งเรื่องที่อาจสุ่มเสี่ยงไปบ้าง เป็นการแสดงออกต่อการเมือง การเปลี่ยนแปลงของสังคม แบบแสบๆ ตามธรรมชาติของคนรุ่นใหม่ มีมสามารถบอกเล่าสถานการณ์ปัจจุบัน และความรู้สึกของผู้คนได้ในรูปภาพเดียว หรือข้อความเพียงเล็กน้อยเท่านั้น

การสำรวจโซเชียลมีเดียพบว่า ที่ผ่านมามีซีรีส์มีมที่สร้างขึ้นมาอธิบายเหตุการณ์ในเลบานอนและสามารถทำให้คนในเลบานอนเองและตลอดจนคนนอกอย่างเราสามารถเข้าใจได้ปุ๊บเลยว่าหลักๆ เลยนั้นพวกเขาคับข้องใจเรื่องอะไรกันบ้าง

ไฟฟ้าและน้ำ

อธิบายผ่านมีมจากเรื่อง Lion King  ผ่านบทสนทนาต่อไปนี้

“ดูสิ Simba  ทุกอย่างที่แสงสัมผัสคือดินแดนของมนุษย์”  เมื่อ Simba ถามถึงที่ที่มีเงา เขาบอกว่า “นั่นคือเลบานอน พวกเขาไม่มีไฟฟ้า ... อย่าไปที่นั่น Simba”

นอกจากนี้ยังมีมีมที่มีชื่อเสียงของสถาปนิกชาวเลบานอน และ Karl Sharro ได้สร้างภาพมีมขึ้นมาในปี 2012 ชื่อว่า “Lebanese Politics: The Board Game” มีข้อความหนึ่งเขียนว่า “เอากระทรวงไฟฟ้ามอบให้ลูกเขย” และข้อความอ้างถึง “Cut Water” ซึ่งเป็นอีกหนึ่งการเตือนความทรงจำเกี่ยวกับความล้มเหลวในการบริหารงานของรัฐบาล

จริงๆ แล้ว แผนที่ประเทศของทางการเลบานอน แสดงว่า มีแม่น้ำเล็กๆ 12 สาย ลำธารมากกว่า 30 สาย มีน้ำพุและน้ำตกหลายพันแห่ง มีอ่างเก็บน้ำจากการสร้างเขื่อนไฟฟ้าพลังน้ำ กระนั้น เลบานอนก็ยังขาดแคลนน้ำอย่างเรื้อรัง จำเป็นต้องซื้อน้ำจากต่างประเทศมาใช้ ซึ่งมักเป็นปัญหาอยู่เสมอ

ผู้นำ การเมืองและสงคราม

ความรู้สึกหงุดหงิดที่มีต่อผู้นำของเลบานอนเสนอผ่านภาพมีมของ Sharro ซึ่งสร้างเมื่อปี 2014  มีใบหน้าของนายกรัฐมนตรี Saad Hariri คนปัจจุบันไปจนถึง Walid Jumblatt ประธานพรรคสังคมนิยมก้าวหน้า ซึ่งเป็นหนึ่งในกลุ่มที่เข้าร่วมในสงครามการเมืองของประเทศตั้งแต่ปี 1975-1990และมีข้อความเขียนว่า “พวกเขาไม่ได้ทำอะไรเลย แต่พวกเขาจะอยู่ได้นานมาก”  และยังมีแผนภูมิภาพของ Sharro ที่ต้องการเยาะว่ากลุ่มผู้นำไม่เคยเปลี่ยนไป เพียงแค่ปรับเปลี่ยนกองทัพของพวกเขาเท่านั้นเพื่อเข้าสู่กระบวนการทางการเมืองเหมือนเดิม

ล่าสุดมีมีมที่ออกมาในระหว่างการประท้วง ประกาศว่าสงครามสิ้นสุดลงอย่างเป็นทางการเมื่อวันที่ 20 ตุลาคม 2019  ที่เป็นอย่างนั้นเพื่อจะบอกว่าเป็นการประท้วงที่อยู่เหนือเรื่องศาสนา ซึ่งคล้ายกับการประท้วงเมื่อเร็วๆ นี้ในอิรัก

มีมสามารถบรรยายความคับข้องใจของประชาชนไว้ในภาพเดียว ในกรณีของเลบานอนมันเผยให้เห็นการที่รัฐไม่สามารถตอบโจทย์โครงสร้างพื้นฐานที่ไม่เพียงพอและดีพอสำหรับประชาชน ตลอดจนการประท้วงบนท้องถนนเพื่อต่อสู้กับรัฐบาล

อย่างไรก็ตาม มิเพียงแต่มีมเหน็บแนมทางการเมืองของ Sharro เท่านั้นที่ใช้พูดแทนใจและทำให้บรรยากาศการเมืองเลบานอนไม่หดหู่จนเกินไป  ทุกวันนี้เราพบว่า มีมเหน็บแนมทางการเมืองเป็นสิ่งประดิษฐ์ดิจิทัลที่ทำให้เราเห็นถึงความคับข้องใจของผู้คน จนนำมาสู่เหตุการณ์ปัจจุบัน และมันสามารถอธิบายความรู้สึกและเป็นตัวแทนของคนในแต่ละพื้นที่ได้

อ้างอิง:

aljazeera.com

karlremarks.com

trtword.com

quickmeme.com


 

มีม คือ การหยิบยกประเด็นร้อนหรือเหตุการณ์ต่างๆ มานำเสนอด้วยวิธีสร้างสรรค์ ค่อนไปทางเสียดสี บางครั้งก็เปรียบเทียบสถานการณ์หนึ่งเข้ากับซีนจากภาพยนตร์ ละคร หรือสิ่งที่เข้าถึงง่าย

Bottom Line เป็น News Magazine Onlineที่ยึด “ความน่าเชื่อถือ” บนพื้นฐานความเป็น “สื่อสารมวลชน” ผ่านการนำเสนอในรูปแบบ Story Telling อันเป็นเอกลักษณ์

Bottom Line เป็น News Magazine Onlineที่ยึด “ความน่าเชื่อถือ” บนพื้นฐานความเป็น “สื่อสารมวลชน” ผ่านการนำเสนอในรูปแบบ Story Telling อันเป็นเอกลักษณ์ เราจะเป็น “เพื่อน” ที่คนอ่านทั้ง “เอามัน” และ “เอาเรื่อง”

เชื่อใจได้ตลอดเวลา ในวันที่ทุกคนเล่นบท “สื่อ” บนพื้นที่ข่าวสารอันเชี่ยวกรากในโลกออนไลน์ แต่ “ความน่าเชื่อถือ” มักเป็นสิ่งที่ผู้คนมองหาเสมอเมื่อต้องการ “ใช้ข่าว” สักชิ้น ไม่ว่าจะเพื่อ “บอกเล่า-อ้างอิง-วิเคราะห์” ก็ตาม

  • About
  • Contact
  • For Advertiser
  • Want to become an author?