เช็คตัวเองและคนรอบข้าง มีอาการเหมือน Joker รึเปล่า?
  • Lifestyle
  • Oct 8, 2019

หลังจากที่ภาพยนตร์ Joker ออกฉายก็สร้างความฮือฮาให้วงการคอหนังได้มหาศาล นอกจากบทภาพยนตร์ที่ดีเยี่ยม ไปจนถึงฝีมือการแสดงของตัวเอกในเรื่องที่ดึงอารมณ์คนดูได้อยู่หมัด ที่น่าสนใจมากกว่านั้นคงจะเป็นประเด็นด้าน Psychological ที่สะท้อนผ่านตัวละครหลักอย่าง อาเธอร์ เฟล็ก ก่อนที่เขาจะกลายมาเป็น Joker วายร้ายแห่งเมืองก็อตแธม

สำหรับคนที่ไปชมภาพยนตร์เรื่องนี้มาแล้ว อาจเกิดคำถามตามมาว่า ทำไมคนๆ หนึ่งถึงสามารถมีอารมณ์ด้านลบอันหลากหลาย (เศร้า กดดัน เสียใจ โกรธ ขมขื่น ผิดหวัง) ที่เก็บกดไว้ข้างในได้มากมายขนาดนั้น? แล้วมันสามารถทำให้คนปกติ กลายเป็นคนผิดปกติทางจิตได้จริงหรือ?

  • Joker ตัวละครผู้เปราะบาง

เรื่องนี้มีคุณหมอจากเพจเฟซบุ๊ค สมาคมจิตแพทย์แห่งประเทศไทย (อ้างอิง: หมอคลองหลวง, หมอมีฟ้า) ออกมาเล่าให้ฟังเกี่ยวกับประเด็นด้าน psychological ของ Joker ว่า ตัวละครตัวนี้มีความเสี่ยงและเปราะบางมาแล้วตั้งแต่เริ่มต้น เพราะมีแม่ที่ป่วยทางจิต ซึ่งน่าจะเป็น โรคจิตเภท (schizophrenia) ที่เขาต้องคอยดูแล แถมชีวิตวัยเด็กก็เติบโตมากับความยากจนข้นแค้น ความรุนแรงในครอบครัว ถูกซ้อมถูกรังแกเป็นกิจวัตร

ประกอบกับที่เจ้าตัวมีอาการ หัวเราะแบบควบคุมไม่ได้ หรือที่ทางการแพทย์เรียกว่า PBA - Pseudobulbar Affect ซึ่งในกรณีของอาเธอร์ จะเรียกว่าเป็น Pathological Laughing ซึ่งส่วนใหญ่โรคนี้มักเกิดจากสมองถูกกระทบกระเทือนอย่างแรง ในส่วนของสมองส่วนหน้า (Prefrontal cortex) การที่เขามีอาการแบบนี้ทำให้อาเธอร์ใช้ชีวิตลำบาก รบกวนการทำงานในชีวิตประจำวัน ทำให้รู้สึกอับอายขายหน้าอยู่เนืองๆ ซึ่งการที่หัวเราะแต่ไม่ขำแบบนี้ ยิ่งทำให้ผู้ป่วยรู้สึกขมขื่นและเจ็บปวดกับชีวิตตัวเองมากเข้าไปอีก 

  • จิตใจพังทลาย อาจนำไปสู่โรคจิตเภท

จากสภาวะทางร่างกาย และสภาพแวดล้อมทั้งหมดของตัวละครตัวนี้ บวกกับปัจจัยเหตุการณ์บางช่วงบางตอนในหนังที่บีบคั้นชีวิตเขามากๆ จนทำให้เขามีอาการ โรคจิตเภท คล้ายกับแม่ของเขา เริ่มมีอาการหลงผิด ประสาทหลอน และอาจเป็นจุดเริ่มต้นที่ทำให้อาเธอร์มีพฤติกรรมที่เปลี่ยนไปจากหน้ามือเป็นหลังมือ

หากนำ ทฤษฎีจิตวิเคราะห์ (Psychoanalytic theory-id, ego, superego) ของ Sigmund Freud มาจับพฤติกรรมของตัวละคร อาเธอร์ เฟล็ก จากปัจจัยหลายอย่างทั้งภายในและภายนอก ที่รุมเร้าตัวละครนี้ทำให้อธิบายได้ว่า การที่อาเธอร์กลายมาเป็นจอมวายร้ายโจ๊กเกอร์นั้น อาจเกิดขึ้นเมื่อจิตใจของเขามาถึงจุดที่โครงสร้างจิตใจส่วนที่มีหน้าที่รับมือกับความจริงและสัญชาตญาณดิบ (หรือที่เรียกว่า ego) แตกสลาย จนมโนธรรม (superego) ต้านทานไม่ได้ เมื่อจิตใจพังทลายหนักที่สุด จึงทำให้ความก้าวร้าว (aggressive drive) ในจิตใต้สำนึกระเบิดออกมา นำสู่การปลดปล่อยตัวตนของเขาผ่านพฤติกรรมร้ายๆ ที่ทำลงไปโดยไม่มีความรู้สึกผิดชอบชั่วดีอีกต่อไป และนั่นเองทำให้ อาเธอร์ กลายเป็น โจ๊กเกอร์ โดยสมบูรณ์

  • อาการจิตเภทแบบไหนต้องรีบพบแพทย์?

จากภาพยนตร์ลองมองย้อนกลับมาดูตัวเอง คนรอบข้าง และสังคมไทยกันสักหน่อย ใครมีเพื่อน ญาติ หรือคนรู้จักที่อาจกำลังเผชิญชะตาชีวิตอันแสนยากลำบางอย่างตัวละครอาเธอร์ (ช่วงก่อนที่จะกลายเป็น Joker) อยู่หรือเปล่า? ถ้ามี...ควรตระหนักไว้ว่าเขาอาจกำลังป่วยทางจิตใจ และอาจพัฒนาความรุนแรงไปสู่โรคจิตเภทได้ 

โรคจิตเภท คืออะไร? มีข้อมูลจาก ศ.นพ.มาโนช หล่อตระกูล ภาควิชาจิตเวชศาสตร์ คณะแพทยศาสตร์โรงพยาบาลรามาธิบดี มหาวิทยาลัยมหิดล ระบุไว้ในบทความวิชาการว่า โรคจิตเภทเป็นภาวะความเจ็บป่วยอย่างหนึ่งของมนุษย์ โดยที่ผู้ป่วยจะมีพฤติกรรม ความคิด แตกต่างจากบุคคลทั่วไปอย่างมาก โรคจิตเภทเป็นโรคจิตชนิดที่พบบ่อยที่สุด ประมาณกันว่าในคนทั่วไป 100 คนจะพบผู้ที่เป็นหรือเคยเป็นโรคนี้ 0.3-1 คน ในทุกๆ ปีจะมีผู้ป่วยใหม่เกิดขึ้น 1 คนต่อประชากร 1 หมื่นคน โดยอาการของโรคแบ่งออกเป็น 3 ระยะ ได้แก่

1. ระยะเริ่มมีอาการ: เริ่มมีอาการน้อยๆ มักมีปัญหาในด้านความรับผิดชอบ สัมพันธภาพ การเรียนหรือการทำงาน เก็บตัวมากขึ้น หมกมุ่นกับบางสิ่งบางอย่างอย่างมากเกินพอดี มีความคิด คำพูด หรือพฤติกรรมแปลกๆ ระยะนี้อาจนานเป็นเดือนๆ ถึงเป็นปี

2. ระยะอาการกำเริบ: ส่วนใหญ่อาการจะกำเริบเมื่อผู้ป่วยเผชิญกับความกดดันทางจิตใจ ดื่มเหล้า หรือใช้สารเสพติด แต่ในบางรายอาการเป็นมากขึ้นมาเองก็มี ในระยะนี้จะพบว่ามีความผิดปกติมากขึ้นอย่างเห็นได้ชัด ได้แก่ 

2.1) อาการหลงผิด: หลงผิดว่าเรื่องต่างๆ รอบตัวล้วนแต่เกี่ยวโยงกับตนเอง หลงผิดว่าตนเองเป็นเทพหรือเป็นคนสำคัญกลับชาติมาเกิด หวาดระแวง เชื่อว่าตนเองถูกกลั่นแกล้ง มีคนปองร้าย

2.2) อาการประสาทหลอน: มีการรับรู้ทั้งๆ ที่ไม่มีสิ่งกระตุ้น เสียงแว่ว มักได้ยินเสียงคนพูดเป็นเรื่องราว และขณะที่ได้ยินก็รู้ตัวดียู่ตลอด หรืออาจเป็นเสียงๆ เดียวคอยพูดต่อว่าจนผู้ป่วยรู้สึกทุกข์ทรมานมาก

2.3) อาการด้านความคิด: ผู้ป่วยมักมีความคิดในลักษณะที่มีเหตุผลแปลกๆ ไม่เหมาะสม ตนเองเข้าใจคนเดียวไม่สามารถรวบรวมความคิดไปในแนวทางเดียวกันได้ พูดจาไม่ต่อเนื่องกัน พูดประโยคสับสน

2.4) อาการด้านพฤติกรรม: เก็บตัวมากขึ้น ไม่อาบน้ำ ผมเผ้ารุงรัง กลางคืนไม่นอน ชอบเดินไปมา ตะโกนโวยวายหรือหัวเราะหรือยิ้มกริ่มทั้งวัน แต่งตัวแปลกๆ ควบคุมอารมณ์ตัวเองไม่ได้ หงุดหงิด ฉุนเฉียว ก้าวร้าวอย่างที่ไม่เคยเป็นมาก่อน หากถึงขั้นนี้แล้วคนรอบข้างมักอยู่ใกล้ไม่ได้ ญาติต้องรีบพาไปพบแพทย์

3. ระยะอาการหลงเหลือ: อาการกำเริบจะเป็นอยู่ช่วงหนึ่ง เมื่อได้รับการรักษาก็จะทุเลาลง อาการหลงผิดหรือประสาทหลอนจะหายไป หรืออาจมีอาการหลงเหลือบ้างแต่ก็น้อยหรือนานๆ ครั้ง 

สำหรับสาเหตุที่ทำให้เกิด โรคจิตเภท ทางการแพทย์คาดการณ์กันว่ามักมาจากกรรมพันธุ์, ระบบสารเคมีในสมอง, และความผิดปกติในส่วนอื่นๆ ของสมอง โดยมีเคสตัวอย่างพบว่าผู้ป่วยโรคจิตเภทอยู่จำนวนหนึ่งที่มีช่องในสมอง (ventricle) โตกว่าปกติ ซึ่งผู้ป่วยเหล่านี้ส่วนใหญ่มีอาการด้านลบเป็นอาการเด่น บางกรณีศึกษาพบว่าผู้ป่วยเหล่านี้มีเลือดไปเลี้ยงสมองส่วนหน้าลดลง และการทำงานของสมองส่วนหน้ามีประสิทธิภาพไม่เต็มที่

ส่วนในแง่ของครอบครัวนั้น พบว่าสภาพครอบครัวมีผลต่อการกำเริบของโรค โดยในครอบครัวของผู้ป่วยที่อาการกำเริบบ่อยๆ พบว่ามีการใช้อารมณ์ต่อกันสูงได้แก่ ชอบตำหนิติเตียนผู้ป่วย มีท่าทีไม่เป็นมิตร หรือเข้าไปจู้จี้ยุ่งเกี่ยวกับผู้ป่วยมากเกินไป

ในปัจจุบันยังไม่ทราบสาเหตุที่แน่ชัดของโรคจิตเภท เชื่อว่าโรคจิตเภทเป็นกลุ่มอาการซึ่งเป็นมาจากหลายๆ สาเหตุรวมกัน แนวคิดที่ยอมรับกันในปัจจุบันเชื่อว่า ผู้ป่วยนั้นมีแนวโน้มหรือจุดอ่อนบางอย่างอยู่แล้ว เมื่อพบกับสภาพกดดันบางประการทำให้เกิดอาการของโรคจิตเภทขึ้นมา

อย่างไรก็ตามหากพบว่ามีคนใกล้ตัว มีความผิดปกติทางร่างกายและมีสภาพแวดล้อมที่ไม่ดี จนคนๆ นั้นมีพฤติกรรมที่แปลกไป ก็ควรแนะนำให้เขามาพบแพทย์น่าจะเป็นการป้องกันและการช่วยเหลือตัวผู้ป่วยได้ดีที่สุด

------------------------------------

อ้างอิง: FB สมาคมจิตแพทย์แห่งประเทศไทยmed.mahido

ภาพบางส่วน: JOKER Official Trailer (2019)

ในปัจจุบันยังไม่ทราบสาเหตุที่แน่ชัดของโรคจิตเภท เชื่อว่าโรคจิตเภทเป็นกลุ่มอาการซึ่งเป็นมาจากหลายๆ สาเหตุรวมกัน แนวคิดที่ยอมรับกันในปัจจุบันเชื่อว่า ผู้ป่วยนั้นมีแนวโน้มหรือจุดอ่อนบางอย่างอยู่แล้ว เมื่อพบกับสภาพกดดันบางประการทำให้เกิดอาการของโรคจิตเภทขึ้นมา

นักข่าว นักหนังสือพิมพ์ ที่ทำงานในแวดวงสื่อสารมวลชนทั้งในแพลตฟอร์มหนังสือพิมพ์และออนไลน์ ชอบท่องโลกกว้างเป็นชีวิตจิตใจ ไม่พลาดที่จะค้นหาประสบการณ์ใหม่ๆ จากการกิน ดื่ม เที่ยว ไปพร้อมกับเพิ่มทักษะ Self-Development ในทุกๆ จังหวะของชีวิต

Bottom Line เป็น News Magazine Onlineที่ยึด “ความน่าเชื่อถือ” บนพื้นฐานความเป็น “สื่อสารมวลชน” ผ่านการนำเสนอในรูปแบบ Story Telling อันเป็นเอกลักษณ์ เราจะเป็น “เพื่อน” ที่คนอ่านทั้ง “เอามัน” และ “เอาเรื่อง”

เชื่อใจได้ตลอดเวลา ในวันที่ทุกคนเล่นบท “สื่อ” บนพื้นที่ข่าวสารอันเชี่ยวกรากในโลกออนไลน์ แต่ “ความน่าเชื่อถือ” มักเป็นสิ่งที่ผู้คนมองหาเสมอเมื่อต้องการ “ใช้ข่าว” สักชิ้น ไม่ว่าจะเพื่อ “บอกเล่า-อ้างอิง-วิเคราะห์” ก็ตาม

  • About
  • Contact
  • For Advertiser
  • Want to become an author?