คุยคนเดียวไม่ได้บ้า เข้าใจที่มาของ 'แม่ซื้อ'
  • Lifestyle
  • Oct 31, 2019

 : อันนี้สวยดี

 : ใช่ ๆ วันหลังจะแวะซื้อ

บทสนทนาข้างต้นไม่ได้มีผู้ต่อบทแต่อย่างใด แต่เรามักจะได้ยิน (บางครั้งแบบแว่วๆ ) จากคนเพียงคนเดียว เรียกง่ายๆ ว่าพูดคนเดียวนั่นแหละ โดยเรานิยามหรือจำกัดความการกระทำแบบนี้ว่า คุยกับแม่ซื้อ สำหรับใครที่กำลังงงว่า แม่ซื้อ คืออะไร? แม่ซื้อแล้วใครขาย? Bottom line จะพาคุณไปทำความรู้จักกับความหมายและที่มาของแม่ซื้อในวัฒนธรรมไทยให้มากขึ้น

อาจารย์ ก่องแก้ว วีระประจักษ์ ผู้เชี่ยวชาญด้านภาษาโบราณ กรมศิลปากร กระทรวงวัฒนธรรม ให้ข้อมูลว่า แม่ซื้อ เป็นความเชื่อของคนสมัยโบราณ ยุคสมัยที่การแพทย์ยังไม่เจริญก้าวหน้าเหมือนทุกวันนี้ ทารกแรกเกิดมักมีโรคภัยไข้เจ็บต่างๆ ซึ่งส่วนใหญ่มักจะเสียชีวิตตั้งแต่ยังเป็นทารก เป็นผลให้เกิดความเชื่อกันว่า มนุษย์ที่จะเกิดมานั้นผีปั้นรูปขึ้นก่อน แล้วจึงหาวิญญาณใส่เข้าในรูปหุ่นปั้นตัวนั้น เพื่อสิงเข้าสู่ครรภ์มารดา และเมื่อทารกเกิดแล้วตายแต่แรกคลอด ก็เป็นเพราะผีผู้ปั้นหุ่นเห็นว่า ทารกนั้นงาม เกิดความชอบใจอยากเอาไปเลี้ยง จึงทำให้เด็กตายในที่สุด ส่วนทารกที่ไม่ชอบก็ปล่อยให้มนุษย์เลี้ยงเอง

ตามความเชื่อนี้ ส่งผลให้เกิดพิธีกรรมต่างๆ เพื่อเป็นการป้องกันไม่ให้ผีนำทารกกลับคืนไป เช่น ลวงผีให้เข้าใจว่าทารกนั้นไม่น่ารัก โดยติว่าน่าเกลียดน่าชัง หรือเรียกชื่อว่า เหม็น เป็นต้น รวมถึงยังมีการให้ผู้อื่นรับซื้อเด็กไป เพื่อให้ผีเข้าใจว่า แม้แต่แม่ยังไม่รัก ไม่อยากได้ไว้ ผู้ที่ซื้อเด็กจึงมีชื่อเรียกว่า แม่ซื้อ

อีกนัยหนึ่ง แม่ซื้อเป็นคำเรียกเทวดาหรือผีที่เชื่อว่าอยู่ประจำตัวเด็กทารก ตั้งแต่แรกคลอดจากครรภ์มารดา ทำหน้าที่คอยดูแลปกปักรักษา ป้องกัน หลอกหลอน หรือเย้าแหย่ ตามแต่ลักษณะของแม่ซื้อที่อยู่กับเด็กทารก แต่เมื่อเด็กอายุได้ 1 ขวบ แม่ซื้อก็จะจากไป ไม่มายุ่งเกี่ยวกับเด็กอีก

ในคัมภีร์ปฐมจินดาซึ่งเป็นคัมภีร์หนึ่งในกลุ่มตำราแพทย์แผนไทย กล่าวถึงแม่ซื้อความตอนหนึ่งว่า... "หากนำรกของเด็กทารกไปฝังไว้ยังที่อยู่ของแม่ซื้อ จะทำให้แม่ซื้อรักใคร่เอ็นดู ปกปักรักษา เล่นหยอกล้อด้วย หากไม่เช่นนั้น แม่ซื้อก็จะหลอกหลอนให้เด็กตกใจ ร้องไห้โยเย เจ็บไข้บ่อยๆ "

ตามจารึกโองการ "แม่ซื้อ" ที่วัดพระเชตุพนวิมลมังคลาราม ได้ระบุเนื้อหาของแม่ซื้อไว้ว่ามี 7 ตนตามวันเกิด 7 วัน ได้แก่

- แม่ซื้อประจำ เด็กเกิดวันอาทิตย์ ชื่อ วิจิตรนาวรรณ รูปตัวเป็นคน ศีรษะเป็นราชสีห์ มีถิ่นอาศัยอยู่บนจอมปลวก ถ้าฝังรกเด็กไว้ที่จอมปลวก จึงจะดี

- แม่ซื้อประจำ เด็กเกิดวันจันทร์ ชื่อ วรรณานงคราญ บางตำ ราว่า ชื่อ นางมัณฑนานงคราญ รูปตัวเป็นคน ศีรษะเป็นม้า มีถิ่นอาศัยอยู่ที่ บ่อนํ้า ถ้าฝังรกเด็กไว้ที่ริมบ่อนํ้าจึงจะดี

- แม่ซื้อประจำ เด็กเกิดวันอังคาร ชื่อ นางยักษ์บริสุทธิ์ รูปตัวเป็นคน ศีรษะเป็นควาย มีถิ่นอาศัยอยู่ที่ศาลเทพารักษ์ ถ้าฝังรกเด็กไว้ที่ใกล้ศาล เทพารักษ์จึงจะดี

- แม่ซื้อประจำ เด็กเกิดวันพุธ ชื่อ นางสามลทรรศน์ บางตำ ราว่าชื่อ นางสมุทชาต รูปตัวเป็นคน ศีรษะเป็นช้าง บางตำ ราว่าศีรษะเป็นวัว มีถิ่น อาศัยอยู่ที่ต้นพระศรีมหาโพธิ์ ถ้าฝังรกเด็กไว้ที่โคนต้นพระศรีมหาโพธิ์จึงจะดี

-แม่ซื้อประจำ เด็กเกิดวันพฤหัสบดี ชื่อ นางกาโลทุกข์ รูปตัวเป็นคน ศีรษะเป็นกวาง มีถิ่นอาศัยอยู่ที่สระนํ้า หรือบ่อนํ้าใหญ่ ถ้าฝังรกเด็กไว้ที่ ขอบสระนํ้าจึงจะดี

- แม่ซื้อประจำ เด็กเกิดวันศุกร์ ชื่อ นางยักษ์นงเยาว์ รูปตัวเป็นคน ศีรษะเป็นวัว มีถิ่นอาศัยอยู่ที่ต้นไทรใหญ่ ถ้าฝังรกเด็กไว้ที่โคนต้นไทรใหญ่ จึงจะดี

- แม่ซื้อประจำ เด็กเกิดวันเสาร์ ชื่อ นางเอกาไลย รูปตัวเป็นคน ศีรษะ เป็นเสือ มีถิ่นอาศัยอยู่ที่ศาลพระภูมิ ถ้าฝังรกเด็กไว้ที่ใกล้ศาลพระภูมิจึงจะดี

ความเชื่อเหล่านี้ยังตกทอดมาในปัจจุบัน เผื่อสร้างความสบายใจให้เหล่าบรรดาแม่ๆ มือใหม่ทั้งหลาย จะได้ไม่ต้องกังวลกับการร้องไห้ของลูกน้อย สำหรับใคร (ที่โตแล้ว) ที่มีอาการเข้าข่ายในลักษณะ ชอบคุยคนเดียว เขาคนนั้นอาจจะไม่ใช่คนประหลาดแต่อย่างใด อาจจะกำลังคุยกับ แม่ซื้อ เพื่อนเก่าแก่ตอนแรกเกิดใหม่ ที่เรามองไม่เห็นก็เป็นได้ แต่นี่ก็เป็นเหตุผลทางวัฒนธรรมและความเชื่อ ไม่ได้อิงหลักการทางวิทยาศาสตร์แต่อย่างใด

แม่ซื้อเป็นคำเรียกเทวดาหรือผีที่เชื่อว่าอยู่ประจำตัวเด็กทารก ตั้งแต่แรกคลอดจากครรภ์มารดา ทำหน้าที่คอยดูแลปกปักรักษา ป้องกัน หลอกหลอน หรือเย้าแหย่ ตามแต่ลักษณะของแม่ซื้อที่อยู่กับเด็กทารก

เพราะบอนชอนและโบท็อกซ์ คือสิ่งที่ทำให้มีกำลังใจใช้ชีวิตในประเทศที่ประยุทธเป็นนายกรัฐมนตรี

Bottom Line เป็น News Magazine Onlineที่ยึด “ความน่าเชื่อถือ” บนพื้นฐานความเป็น “สื่อสารมวลชน” ผ่านการนำเสนอในรูปแบบ Story Telling อันเป็นเอกลักษณ์ เราจะเป็น “เพื่อน” ที่คนอ่านทั้ง “เอามัน” และ “เอาเรื่อง”

เชื่อใจได้ตลอดเวลา ในวันที่ทุกคนเล่นบท “สื่อ” บนพื้นที่ข่าวสารอันเชี่ยวกรากในโลกออนไลน์ แต่ “ความน่าเชื่อถือ” มักเป็นสิ่งที่ผู้คนมองหาเสมอเมื่อต้องการ “ใช้ข่าว” สักชิ้น ไม่ว่าจะเพื่อ “บอกเล่า-อ้างอิง-วิเคราะห์” ก็ตาม

  • About
  • Contact
  • For Advertiser
  • Want to become an author?