No.60 ถอดรหัสท่ารำแม่บทใหญ่สู่การเต้นร่วมสมัย
  • Lifestyle
  • Jun 29, 2019

คนเรียนนาฏศิลป์ไทยจะรู้ดีว่าท่ารำแม่บทใหญ่มีทั้งหมด 59 ท่า

และสำหรับหนังสือ No.60: Pichet Klunchun ที่เพิ่งเปิดตัวไปนี้พร้อมนิทรรศการศิลปะที่สะท้อนความคิดชุดนี้ ก็คือท่าที่ 60 อันเกิดจากการสังเกต ค้นคว้า และทดลองปฏิบัติมาตลอด 16 ปีของ พิเชษฐ กลั่นชื่น ซึ่งถอดรหัสท่ารำแม่บทใหญ่ออกมาเหลือแต่โครงสร้างและแกนสำคัญ ที่คนเรียน ‘เต้น’ และ ‘รำ’ สามารถนำไปต่อยอดได้

No.60: หนังสือถอดรหัสท่ารำแม่บทใหญ่ สู่การเต้นร่วมสมัย ซึ่งพิเชษฐไม่เพียงแต่ปฏิบัติด้วยตัวเอง แต่ยังถ่ายทอดไปยังนักเต้นใน Pichet Klunchun Dance Company ด้วย จนเกิดเป็นกระบวนการเต้นและทฤษฎีที่ใช้ได้จริง

หากใครได้ดูงานเต้นของพิเชษฐครั้งแรก อาจเข้าใจว่างานของเขาคือการเต้นรำร่วมสมัยแบบด้นสด แต่ที่จริงแล้วทุกการเคลื่อนไหวมีพื้นฐานมาจาก ‘โขน’ แนวประเพณีทั้งสิ้น เพียงแต่ถอดกรอบและการประดับประดาออก เหลือแต่แกนการเคลื่อนไหวหลัก เส้นสายของท่ารำ และพลังงานที่เชื่อมต่อกันอันอยู่บนฐานของวงกลม รูปทรงสามเหลี่ยม และสี่เหลี่ยม อันเป็นรากของศิลปะไทยทั้งมวล

และการเคลื่อนไหวในการแสดงของเขาและคอมพานี ล้วนออกแบบมาแล้ว ไม่ได้เป็นการด้นสด 

พิเชษฐ กลั่นชื่น ได้รับการฝึกโขนจาก ครูชัยยศ คุ้มมณี ครูโขนของกรมศิลปากร เขาเป็นคนโขนและนักเต้นร่วมสมัยที่สามารถหลอมรวมศาสตร์รำไทยและการเต้นร่วมสมัยได้อย่างลงตัว

พิเชษฐได้ออกแบบการแสดง ซึ่งแสดงในเทศกาลศิลปะระดับนานาชาติมาแล้วหลายประเทศ ได้รับรางวัลทั้งในและต่างประเทศ อาทิ ศิลปินศิลปาธร สาขาศิลปะการแสดง พ.ศ. 2549, รางวัล ‘Routes’ ECF Princess Margriet Award for Cultural Diversity จาก Europeon Culture Foundation, รางวัล ‘Chevalier of the French Arts and Literature Order’ จาก The French Ministry of Culture และรางวัล John D. Rockefeller 3rd Award จาก Asian Cultural Council สหรัฐอเมริกา

เราเคยเห็นบันทึกปึกใหญ่ที่เป็นร่างความคิดของหนังสือเล่มนี้เมื่อกว่า 10 ปีที่แล้ว ซึ่งเราได้ไปสัมภาษณ์เขาเป็นครั้งแรก ขณะนั้นโรงละครช้าง สตูดิโอแห่งแรกของพิเชษฐ ยังอยู่ที่เพลินจิต (ขณะนี้อยู่ที่ย่านประชาอุทิศ)
“ตอนนั้นผมเขียนไม่ได้ ไม่สำเร็จ แต่เมื่อ 4 ปีที่แล้วผมก็เขียนเสร็จ สามารถถอดชุดคิดที่อยู่ข้างในออกมาได้หมด”

“เมื่อถอดท่ารำแม่บทใหญ่ 59 ท่าออกมา ทั้งระบบการวางหัว มือ วางขาของตัวพระ ตัวนาง ตัวลิง ตัวยักษ์ เส้นโค้งคือการวาดมือ ทั้งหมดนำมาวางซ้อนกัน จะได้รูปนี้ คือแกนโครงสร้างหลักที่ประกอบด้วยสามเหลี่ยม สี่เหลี่ยม และวงกลมเป็นพื้นฐาน ผมก็คิดว่าครูโขนเขาคิดไว้แล้ว หรือว่าเป็นบังเอิญ”

ในนิทรรศการ มีการจัดแสดงไดอะแกรมโครงสร้างท่ารำที่พิเชษฐถอดรหัสออกมา พร้อมชื่อท่า และภาพท่ารำต้นฉบับ เช่นท่า ‘กลดพระสุเมร’  ‘ตระเวนเวหา’ หรือ ‘มัจฉาชมสาคร’ เป็นต้น

แล้วท่าที่ 60 นั้นคือท่าอะไรล่ะ?
“คือ ไม่มีท่าครับ มีแต่ชุดคิดอย่างเดียว จากตรงนั้นจะครีเอท No. 61 ไปจนถึง หนึ่งล้านก็ได้ จากชุดคิดที่มีอยู่เดิม เพื่อปลดปล่อยคนเรียนให้มีอิสระ”

พิเชษฐสรุปโครงสร้างของชุดคิดนี้ออกมาเป็นวงกลม พลังงานและการเชื่อมต่อจุดของท่ารำโขน ล้วนแล้วแต่เชื่อมหากันเป็นวงโค้งและวงกลม ทำให้เขาสรุปทฤษฎีสำคัญออกมาได้ว่า “วงกลมมีทางออกทุกๆ ทาง” ขณะที่งานแนวประเพณีนั้น ติดกรอบ ไม่มีทางออก
“เมื่อเหลือแต่ไดอะแกรม เราจะหยิบอะไรในนี้มาใช้ก็ได้ หยิบเฉพาะเส้น เฉพาะจุดก็ได้ จึงเป็นวงกลมที่มีทางออก เป็นทางออกไปสู่สิ่งใหม่ๆ คนเรียนเต้นรำสามารถนำการถอดระบบนี้ไปใช้ได้”

หลังจากทฤษฎีที่สรุปจากประสบการณ์ 16 ปีของเขาเขียนเป็นหนังสือเล่มนี้แล้ว พิเชษฐว่าจากนี้ไป จะเป็นการเขียนบันทึกเล่มใหม่ขึ้นแล้ว คือถึงเวลาที่เขาจะค้นคว้าสิ่งใหม่ต่อ ไม่ยึดติดอยู่กับสูตรความสำเร็จเดิม

เรื่อง: อาศิรา พนาราม
ภาพ: Preecha Pattaraumpornchai

นิทรรศการ No.60 : Pichet Klunchun ที่ ARTIST+RUN จบลงไปแล้ว แต่การแสดงจะมีขึ้นอีก โปรดติดตามข่าวของทางโรงละครช้าง สนใจสั่งหนังสือที่ https://joo.gl/RwBS หรือติดต่อซื้อที่แกเลอรี่ ARTIST+RUN

Bottom Line เป็น News Magazine Onlineที่ยึด “ความน่าเชื่อถือ” บนพื้นฐานความเป็น “สื่อสารมวลชน” ผ่านการนำเสนอในรูปแบบ Story Telling อันเป็นเอกลักษณ์

Bottom Line เป็น News Magazine Onlineที่ยึด “ความน่าเชื่อถือ” บนพื้นฐานความเป็น “สื่อสารมวลชน” ผ่านการนำเสนอในรูปแบบ Story Telling อันเป็นเอกลักษณ์ เราจะเป็น “เพื่อน” ที่คนอ่านทั้ง “เอามัน” และ “เอาเรื่อง”

เชื่อใจได้ตลอดเวลา ในวันที่ทุกคนเล่นบท “สื่อ” บนพื้นที่ข่าวสารอันเชี่ยวกรากในโลกออนไลน์ แต่ “ความน่าเชื่อถือ” มักเป็นสิ่งที่ผู้คนมองหาเสมอเมื่อต้องการ “ใช้ข่าว” สักชิ้น ไม่ว่าจะเพื่อ “บอกเล่า-อ้างอิง-วิเคราะห์” ก็ตาม

  • About
  • Contact
  • For Advertiser
  • Want to become an author?