NATURAL FOOTPRINTS (9) : ความรู้เรื่องถ้ำ
  • Social
  • Nov 22, 2019

เมื่อเร็วๆ นี้ กรมอุทยานแห่งชาติ สัตว์ป่า และพันธุ์พืช เพิ่งเปิดให้คนเข้าไปเที่ยวโถงของถ้ำหลวงได้เป็นครั้งแรกหลังจากปิดมาเป็นปีจากกรณีนักฟุตบอล และโค้ชทีมเยาวชนหมูป่า 13 คนไปติดในถ้ำ จนมีปฏิบัติการช่วยเหลือที่ดังไปทั่วโลกเมื่อมิถุนายน ปี 61 นั้น มีนักท่องเที่ยวแห่กันไปมากมาย ไปด้วยความดังของเหตุการณ์ ไม่ใช่ดังด้วยตัวของถ้ำ เพราะใครไปเห็นมาแล้วก็คงจะเห็นว่ามันไม่มีอะไร และก็ไม่มีจริงๆ

ถ้ำหลวง กับ ขุนน้ำนางนอน ถูกรวมเป็นวนอุทยานมานาน  เปิดให้เที่ยวมานานเนมาก แต่ไม่ดังเพราะมันไม่สวย และไม่มีอะไร ผมว่าหลายคนอาจจะเพิ่งเคยได้ยินชื่อถ้ำหลวงก็คราวที่เกิดเหตุการณ์นี่แหละส่วนเขานางนอนนั้น ใครไปแม่สายก็คงเห็นภูเขาทางซ้ายมือคล้ายหญิงสาวนอนหันหัวไปทางเหนือ อันนี้คงเคยได้ยินชื่อ ที่บอกว่าเด็กๆ เข้าไปเล่นเหมือนไปเที่ยวในที่เที่ยวในหมู่บ้านนั้น เขาพูดจริง และเป็นแบบนั้นจริงๆ ที่ว่าถ้ำจะมีหรือไม่มีอะไรขึ้นยู่กับปรากฏการณ์ธรรมชาติที่ปรากฏในถ้ำ

ถ้ำ คือ เพิง หรือ โพรง ที่เกิดขึ้นในภูเขา จะอยู่สูงหรืออยู่ต่ำกว่าพื้นดินก็ได้ (ถ้าเกิดขึ้นบนพื้นราบเป็นเป็นโพรงลงไปในดิน เราจะเรียกหลุม เช่น หลุมยุบ) ถ้ำอาจจะเกิดใน หินทราย ก็ได้ แต่ถ้าเกิดในหินทราย มักจะเป็นแผ่นหินทรายมาเรียงทับกันหรือ เป็นทางเดินของน้ำใต้ดินที่ไหลลอดแผ่นหินทราย แล้วน้ำก็พัดพาเอาดินใต้หินทรายออกไปทำให้เกิดเป็นโพรงขึ้น แบบนี้ก็เป็นถ้ำเหมือนกัน

หรือบางทีก็เป็นเพิงหินขนาดใหญ่ ที่ชะงุ้มออกมา ซึ่งจริงๆ เกิดจากหินทรายส่วนล่างมันมีความทนทาน ความแข็งแกร่งน้อย มันก็สึกกร่อนไป ส่วนด้านบนอาจจะมีแร่ธาตุบางอย่างมาประสาน เช่น เหล็ก จนแข็งแกร่ง ก็สึกหรอช้า ทำให้เกิดเป็นเพิงหินขนาดใหญ่บ้างเล็กบ้าง ส่วนใหญ่ในบ้านเราถ้ำหินทรายจะมีทางภาคอีสาน เช่น ถ้ำของวัดป่าทั้งหลาย หรือ ถ้ำปาฏิหาริย์ ทางนาโพธิ์กลาง อุบลราชธานี

แต่ถ้ำที่เรามักเข้าใจกัน และสื่อสารตรงกันง่าย เป็นถ้ำในความนึกคิดคือถ้ำที่อยู่ในภูเขาหินปูน  ก็ถ้ำที่เรามักพูดติดปากว่ามีหินงอกหินย้อยนี่แหละ

หินปูนมาจากไหน แบบที่เกาะอยู่ตามฟัน ที่เราต้องไปขูดทุก 6 เดือนนั่นก็ใช่ หรือที่เราไปผ่าออกแล้วเรียกว่า ก้อนนิ่ว อันนั้นก็ใช่ แสดงว่าหินปูนมันละลายปนมากับน้ำได้ หรือมีที่มาจากสารบางชนิดที่มากับอาหารได้ แต่เราจะไม่พูดถึงหินปูนที่เกาะฟันหรือเป็นก้อนนิ่ว เรากำลงจะพูดถึงหินปูนที่เป็นภูเขา

ก่อนอื่นเรามาเข้าใจเรื่องที่มาของหินบนโลกเราก่อน เอาแบบประดับความรู้ไม่ใช่เอาไปสอบ เอาเข้าใจง่ายๆ หินบนโลกเรานั้น นักธรณีเขาแบ่งเป็น 3 พวก ตามลักษณะการเกิดคือ แม็กม่า ที่อยู่ใต้พื้นโลกโดนความร้อน ก็หาช่องทางออกมาบนพื้นโลก พอเย็นตัวลง ก็เป็น หินอัคนี หินบะซอลต์ ฯลฯ

หินอัคนีพอโดนลม ฝน แดด น้ำ ก็ผุกร่อนกลายเป็นตะกอนต่างๆ ตะกอนพวกนี้ก็ทบถมกัน มีแรงกด  แรงบีบ แรงทับ มีปฏิกิริยาเคมีมาเกี่ยวข้อง นานเข้าเป็นล้านเป็นแสนปี กลายเป็น หินตะกอน หรือ หินชั้น เพราะเกิดจากการทับถมของตะกอนเป็นชั้นๆ อย่าง หินปูน หินทราย จากนั้นก็เกิดการแปรเปลี่ยนสภาพหลายอย่างกลายไปเป็น หินแปร

หินปูนที่สะสมในทะเลนั้น การที่เราเห็นซากสัตว์โบราณปรากฏในหินปูนอย่างเจอซากไทรโลไบต์ แอมโมไนต์ ซึ่งพวกนี้เป็นสัตว์เริ่มแรกๆของโลกเรา อายุราว 500 ล้านปี เราก็ยังพออนุมานเอาได้ว่า หินปูนที่เจอนั้นอายุราว 500 ล้านปี

ครั้นบรรดาหินทั้งหลายมาอยู่บนพื้นโลกแล้ว แผ่นเปลือกโลกก็ดัน ชนกัน มีแรงบีบ แรงเค้น ดันกันจนกลายไปเป็นภูเขา ในส่วนของภูเขาที่มาจากหินปูนนั้น มีคุณสมบัติอย่างหนึ่งคือ น้ำฝนสามารถละลายมันได้  น้ำฝนก็จะละลายเอาองค์ประกอบของหินปูนพวกแคลเซียมออกมาด้วย

นานเข้าๆ น้ำฝนก็ชอนไชไหลข้าไปตามรอบแตกต่างๆ ขณะเดียวกันก็ละลายหินปูนไปด้วย เราจึงเห็นว่าภูเขาหินปูนนั้นมีรูปร่างที่ไม่แน่นอน ไม่มีรูปร่างตายตัว อย่างถ้าเราเห็นภูเขาหลังตัด เรายังพอรู้ว่านี่ภูเขาหินทราย แต่หินปูนไม่ใช่แบบนั้น พอน้ำชะละลายไปเรื่อยๆ บางส่วนก็ละลายจนเป็นโพรงกลายเป็นถ้ำ โพรงที่ว่า ในภูเขา 1 ลูก อาจมีโพรงที่เป็นถ้ำมากกว่า 1 บางทีมันมีถ้ำซ้อนกันก็มี บางทีโพรงที่อยู่กลางภูเขา อาจเป็นปล่องลงไปยังโพรงขนาดใหญ่ในถ้ำด้านในได้ ดร.ชัยพร ศิริพรไพบูลย์ ผู้เชี่ยวชาญเรื่องถ้ำในบ้านเราที่ผมไปเป็นลูกศิษย์นอกห้องของท่าน เรียกพวกนี้ว่า หน้าต่างถ้ำ  เหล่านี้เป็นถ้ำในภูเขาหินปูนที่เกิดจากน้ำฝนเป็นตัวกระทำทั้งสิ้น

ในขณะที่รากของภูเขาหินปูน ก็จะมีน้ำใต้ดินที่ไหลผ่าน ค่อยๆ เจาะ ค่อยๆละลายจนกลายเป็นโพรงใต้ภูเขา  ก็เช่นกรณีถ้ำลอดต่างๆ ที่ชัดๆ ก็อย่างเช่นที่ ธารโบกขรณี ที่ถ้ำมาจากใต้ดินใต้ภูเขา แล้วไหลออกมาข้างนอก กัดเซาะจนใต้ภูเขาเป็นโพรง ซึ่งถ้านานๆ เขาเป็นหมื่นเป็นพันๆ ปี ก็จะเป็นทางน้ำลอดภูเขาอย่าง ถ้ำธารลอด ถ้ำแม่อุสุ หรือแม้แต่ ถ้ำหลวง ก็เกิดเป็นถ้ำด้วยเหตุนี้

ผมขอต่อเรื่องถ้ำอีกสักครั้งก็แล้วกันครับ....

              

         

 

               

               

ถ้ำ คือ เพิง หรือ โพรง ที่เกิดขึ้นในภูเขา จะอยู่สูงหรืออยู่ต่ำกว่าพื้นดินก็ได้ (ถ้าเกิดขึ้นบนพื้นราบเป็นเป็นโพรงลงไปในดิน เราจะเรียกหลุม เช่น หลุมยุบ) ถ้ำอาจจะเกิดใน หินทราย ก็ได้

Bottom Line เป็น News Magazine Onlineที่ยึด “ความน่าเชื่อถือ” บนพื้นฐานความเป็น “สื่อสารมวลชน” ผ่านการนำเสนอในรูปแบบ Story Telling อันเป็นเอกลักษณ์

Bottom Line เป็น News Magazine Onlineที่ยึด “ความน่าเชื่อถือ” บนพื้นฐานความเป็น “สื่อสารมวลชน” ผ่านการนำเสนอในรูปแบบ Story Telling อันเป็นเอกลักษณ์ เราจะเป็น “เพื่อน” ที่คนอ่านทั้ง “เอามัน” และ “เอาเรื่อง”

เชื่อใจได้ตลอดเวลา ในวันที่ทุกคนเล่นบท “สื่อ” บนพื้นที่ข่าวสารอันเชี่ยวกรากในโลกออนไลน์ แต่ “ความน่าเชื่อถือ” มักเป็นสิ่งที่ผู้คนมองหาเสมอเมื่อต้องการ “ใช้ข่าว” สักชิ้น ไม่ว่าจะเพื่อ “บอกเล่า-อ้างอิง-วิเคราะห์” ก็ตาม

  • About
  • Contact
  • For Advertiser
  • Want to become an author?