หมอลำหมู่ บนโซเชี่ยล ก้าวข้ามดิสรัปชั่น
  • Lifestyle
  • Nov 5, 2019

คิดแบบรัฐราชการ เที่ยวไปวิตกว่า หมอลำ ศิลปะการแสดงพื้นบ้านภาคอีสานจะสูญหายไป ถึงขั้นนำงบประมาณ 27 ล้านบาท จัดเทศกาลหมอลำคาร์นิวัลในปีนี้ จนบานปลายกลายเป็นเรื่องการใช้งบฯ ไม่โปร่งใส แถมปีที่แล้วยังมีเรื่องคณะหมอลำฟ้องร้องกรณีถูกโกงค่าจ้าง

จากอดีตถึงปัจจุบัน ชาวคณะหมอลำได้พิสูจน์ให้เห็นวิวัฒนาการแห่งหมอลำ ที่ผันเปลี่ยนไปตามยุคสมัย และยืนยงอยู่ได้ ทั้งในแง่การอนุรักษ์ศิลปวัฒนธรรม และธุรกิจบันเทิง โดยเฉพาะ หมอลำหมู่ หรือ หมอลำเรื่องต่อกลอน

คณะหมอลำหมู่ ได้พานพบการเปลี่ยนแปลงด้านเศรษฐกิจและสังคมมากว่า 60 ปี ต้องปรับตัวให้เข้ากับยุครุ่งเรืองของวงดนตรีลูกทุ่ง ต้องยอมรับเงื่อนไขการตลาดยุคทองของบันทึกแสดงสด ในรูปแบบวิดีโอและวีซีดี

ชั่วโมงนี้ หมอลำหมู่เข้าสู่ยุคดิจิทัลเต็มตัว ยอมให้มีการไลฟ์เฟซบุ๊ค และแพร่ภาพบันทึกการแสดงสดผ่านยูทูบ แลกกับการมีรายได้จากโฆษณาสินค้า เสริมจากการว่าจ้างและจัดเก็บค่าผ่านประตู อันเป็นวิถีธุรกิจแบบดั้งเดิม

ต้นกำเนิดของหมอลำหมู่ มาจาก หมอลำพื้น หมายถึงการนั่งลำคนเดียว แสดงเป็นตัวพระตัวนางไปในตัวคนเดียวก่อนรวมกันเป็นหมอลำหมู่ครบทุกตัวละคร จึงเรียก หมอลำหมู่

วิวัฒนาการแรกของหมอลำหมู่ คือ การนำเครื่องดนตรีสากลเข้ามาประยุกต์ใช้กับพิณ และแคน รวมถึงรูปแบบการแสดงของวงดนตรีลูกทุ่งดังนั้น การแสดงในแต่ละคืน จึงแบ่งออกเป็น 2 ช่วงคือ ช่วงวงดนตรีลูกทุ่ง และ ช่วงลำเรื่องต่อกลอน

ขณะที่ คณะหมอลำหมู่ทำนองอุบล ล้มหายตายจากไป คณะหมอลำหมู่ทำนองขอนแก่น ก็ยังยืนหยัดอยู่ได้ เพราะมีการออกแบบการแสดงหน้าเวทีระดับวงลูกทุ่งมาตรฐาน ใช้วงแบนด์ขนาดใหญ่ และเครื่องเสียงระดับคอนเสิร์ตกลางแจ้ง

คณะหมอลำหมู่ทำนองขอนแก่น ที่ได้รับความนิยมสูงสุดมี 3 คณะได้แก่

1.ระเบียบวาทะศิลป์

2.ประถมบันเทิงศิลป์

3.รัตนศิลป์อินตาไทยราษฏร์

เมื่อวันที่ 4 ตุลาคม 2562 คณะระเบียบวาทะศิลป์ ได้จัดการแสดงเปิดฤดูกาลที่บ้านสาวะถี อ.เมือง จ.ขอนแก่น โดยมีกล้อง 5 ตัวถ่ายทอดสดผ่านเฟซบุ๊ค ทั้งภาคคอนเสิร์ตลูกทุ่ง และภาคการแสดงลำเรื่องต่อกลอน

กว่า 50 ปี คณะหมอลำหมู่ระเบียบวาทะศิลป์ ยังยืนเด่นโดยท้าทายเหนือแนวรบศิลปวัฒนธรรมหมอลำ และเป็นสุดยอดคณะหมอลำเรื่องหมายเลข 1 ของภาคอีสาน

พ่อระเบียบ พลล้ำ (เสียชีวิตแล้ว) เป็นผู้บุกเบิกและผู้ก่อตั้งคณะหมอลำระเบียบวาทะศิลป์ จากยุคเริ่มต้นมีสมาชิกเพียง 4 คนมีเครื่องดนตรี 2 ชิ้น คือ กลองยาว และแคน

ระเบียบวาทะศิลป์ ในเจนเนอเรชั่นที่ 2 นำโดย สุมิตรศักดิ์ พลล้ำ และ ภักดี พลล้ำ ยังสานต่อมรดกลำเรื่องต่อกลอนของพ่อระเบียบ นำชาวคณะหมอลำกว่า 200 ชีวิต ตระเวนไปรับใช้พี่น้องทั่วอีสาน, ภาคกลาง และกรุงเทพฯ

หมอลำหมู่คณะระเบียบวาทะศิลป์ จะทำงานปีหนึ่งประมาณ 8 เดือน และหยุดวงช่วงเข้าพรรษา โดยเฉลี่ยมีตารางงานแสดงประมาณ 170-200 งาน งานหนึ่งราคาว่าจ้างจะประมาณ 2 แสนบาท ขึ้นอยู่กับระยะทางและราคาน้ำมัน

รายได้จากงานจ้างหรืองานปิดวิก(เก็บเงินค่าผ่านประตู) ไม่เพียงต่อต้นทุนการทำคณะหมอลำหมู่ยุคนี้ จึงต้องหารายได้จากสินค้ามาสนับสนุน 3-4 รายต่อปี จึงจะเอาตัวรอดได้

การลงทุนของคณะหมอลำหมู่สูงขึ้นทุกปี ต้องปรับเปลี่ยนเวทีให้เป็นระบบไฮโดรลิค เพื่อสะดวกในการขนย้ายและให้ดูทันสมัยขึ้น ต้องมีทีมงานคอสตูม เปลี่ยนชุดหมอลำและแดนเซอร์ ออกแบบท่าเต้นใหม่ โชว์การแสดงใหม่ให้ดูยิ่งใหญ่กว่าเดิม

ฤดูกาลงานแสดงปี 2561-2562 คณะระเบียบวาทะศิลป์ตัดสินใจซื้อระบบเสียงชุดใหม่จากบริษัท โททัล อีควิปเม้นท์ จำกัด เจ้าของแบรนด์ลำโพง TTE เป็นคณะหมอลำคณะแรกที่เปลี่ยนจากมิกเซอร์อะนาลอก เป็นมิกเซอร์ดิจิทัล

เดิมทีเรื่องการไลฟ์แสดงสดหน้าเวที ผ่านเฟซบุ๊ค ชาวคณะหมอลำเรื่องจะปฏิเสธ เพราะเกรงว่า คนดูจะไม่ยอมไปซื้อตั๋วเข้าชมคอนเสิร์ตหมอลำ แต่บทเรียนของรถแห่ดนตรีสด ที่มีการไลฟ์เฟซบุ๊คกลับมีการจ้างงานเพิ่ม และมีรายได้จากสินค้าแปะข้างรถ

คณะระเบียบวาทะศิลป์ จึงร่วมกับบริษัท กรุงเทพบันเทิง 168 จำกัด ดำเนินการถ่ายทอดสด โดยมีทีมงาน BT live Group ไลฟ์ผ่านแฟนเพจ กรุงเทพบันเทิง Live Show และ ระเบียบวาทะศิลป์แฟนเพจ ซึ่งมีสินค้ามาสนับสนุนการไลฟ์พอสมควร

การชมไลฟ์เพจหมอลำ ณ เวลาที่ทำการแสดงนั้น มีผู้เข้าชมจำนวนไม่มาก แต่ยอดการเข้าชมย้อนหลังกลับสูงขึ้นเรื่อยๆ จนมียอดแชร์หลักหมื่น พร้อมกันนั้น ทางคณะระเบียบวาทะศิลป์จะตัดคลิปการแสดงบางช่วงไปอัพยูทูบ

หมอลำหมู่มิได้หยุดนิ่งแค่เวทีแสง สี เสียง อลังการงานสร้าง หากแต่ยังก้าวไปตามการเปลี่ยนแปลงทางเทคโนโยลีด้านสื่อสาร จึงมั่นใจว่าฝ่าข้ามกระแสดิสรัปชั่นไปได้แน่นอน

เดิมทีเรื่องการไลฟ์แสดงสดหน้าเวที ผ่านเฟซบุ๊ค ชาวคณะหมอลำเรื่องจะปฏิเสธ เพราะเกรงว่า คนดูจะไม่ยอมไปซื้อตั๋วเข้าชมคอนเสิร์ตหมอลำ แต่บทเรียนของรถแห่ดนตรีสด ที่มีการไลฟ์เฟซบุ๊คกลับมีการจ้างงานเพิ่ม และมีรายได้จากสินค้าแปะข้างรถ

Bottom Line เป็น News Magazine Onlineที่ยึด “ความน่าเชื่อถือ” บนพื้นฐานความเป็น “สื่อสารมวลชน” ผ่านการนำเสนอในรูปแบบ Story Telling อันเป็นเอกลักษณ์