ร่มธรรม ขำนุรักษ์ เพราะเรามีโลกให้รัก (ษ์) เพียงใบเดียว
  • Talk
  • Jul 2, 2019

ทุกคนรู้ว่าสิ่งแวดล้อมเป็นเรื่องใกล้ตัว และวันนี้ผลกระทบจากการเปลี่ยนแปลงของสภาพแวดล้อมก็กำลังเข้าใกล้ชีวิตเรามากขึ้นทุกที

การสื่อสาร และสร้างความตระหนักให้กับสังคมเพื่อนำไปสู่ความเปลี่ยนแปลงจึงถือเป็นเรื่องจำเป็น มันจึงกลายเป็นความตั้งใจของ ‘หวาย - ร่มธรรม ขำนุรักษ์’ แอดมินเพจ Environman โซเชียลมีเดียของมนุษย์เขียวที่ต้องการบอกเล่าความเป็นไปของสิ่งแวดล้อมใกล้ๆ ตัวให้แก่ผู้คนที่สนใจ

เพจอายุราว 6 เดือนที่มีผู้ติดตามกว่าแสนไลค์เกิดจากการพูดคุยกันในกลุ่มคนรุ่นใหม่ที่อยากทำตัวผลิตภัณฑ์ที่เป็นมิตรกับสิ่งแวดล้อมขึ้นมา โดยมีหวายทำหน้าที่สื่อสาร

หากถอดหมวก ความเป็นลูกชายหัวแก้วหัวแหวนของ นริศ ขำนุรักษ์ ส.ส. พัทลุง พรรคประชาธิปัตย์ หรืออดีต New Dem ออก การทำงานเพื่อสังคมเป็นความตั้งใจที่ติดตัวเขามาตั้งแต่เป็นนักศึกษาชั้นปีที่ 1

“ในวิชาพลเมือง ของมหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์ ผมได้ไปดูโรงงานขยะ มันทำให้เห็นว่าขยะชิ้นหนึ่งที่เราทิ้งเป็นส่วนหนึ่งของกองขยะที่ใหญ่มากมันเป็นแรงบันดาลใจสำหรับตัวเองมาก”

จนกระทั่งได้ไปเรียนปริญญาโทคณะ International master of business administration (IMBALANCE) ที่มหาวิทยาลัย Beijing Normal University ก็ไปเติมประสบการณ์ปัญหามลพิษทางอากาศของกรุงปักกิ่ง จนกลับมาเมืองไทยเมื่อต้นปี พ.ศ. 2562 ซึ่งเป็นช่วงฝุ่นละออง PM2.5 กำลังร้อนแรงเขาจึงได้ตกผลึกความคิด และตัดสินใจว่าต้องทำอะไรบางอย่างแล้ว

“เราจะเคยเห็นพวกรูปสัตว์กินพลาสติกอะไรเยอะ ผมก็อินไปใหญ่เลย แชร์อยู่คนเดียวในเฟซ กลัวเพื่อนผมรำคาญ ก็คิดว่าทำไงดีวะ อยากสื่อสาร ผมเลยอัดคลิปวิดีโอตัวเองก่อน บอกว่าโอเค อาทิตย์นี้จะลดขยะ Single use พลาสติก จะทำยังไง อยากให้ทุกคนมาดูกัน ผมก็อัดไป ใช้ขวดน้ำ กล่องนู่นนี่ให้เขาเห็นภาพ คลิปนั้นก็แชร์ออกไปเยอะเหมือน 300-400 มันก็จุดประกายว่า เราต้องทำอะไรสักอย่างเพื่อเกิดอิมแพ็กเชิงกว้าง และสร้างความตระหนักมากกว่านี้”

โดยสมมติฐาน เพราะไม่รู้จึงไม่เข้าใจ เพราะไม่รู้จึงไม่ตระหนัก ดังนั้น การสื่อสารเรื่องสิ่งแวดล้อมจึงจำเป็น แต่ก็ไม่ได้หมายความว่า ทุกคนต้องปฏิวัติตัวเองตัดขาดชีวิตออกจากพลาสติกทุกอย่าง

"เมื่อก่อนผมก็เคยเขียวเข้ม หนักมาก (ยิ้ม) มีช่วงหนึ่งผมไม่ซื้อขวดน้ำพลาสติกเลย ยอมทนหิวน้ำมาก กลับไปกินที่บ้าน ผมว่ามันทรมาน อารมณ์แบบคนอยากต่อต้านแล้วไม่รู้อะไรเลย พอได้ทำเพจ ก็ช่วยให้เราเข้าใจอะไรหลายๆ อย่างมากขึ้น ก็ปรับตัวเองลงมา"

ไม่ต่างจากเรื่องปัญหาขยะในประเทศไทย หวายมองว่า มีทั้งต้นทาง และปลายทาง ต้นทางก็คือการพยายาม ลด-ละ-เลิก การสร้างขยะในชีวิตประจำวัน ขณะที่ปลายทาง หน่วยงานภาครัฐ เอกชน และประชาสังคมต้องช่วยกัน

"นโยบายมีประสิทธิภาพที่สุด แต่เวลาเราถามนโยบายพรรคการเมืองเกี่ยวกับสิ่งแวดล้อม ส่วนใหญ่จะเงียบมาก ถือว่าเป็นเรื่องรองมากๆ โอเค เรามองถึงตัวเองก่อน คือ สิ่งแวดล้อมความหมายตรงๆ เลย คือ เรื่องรอบๆ ตัว เราลืมตัวเราเลยเวลาพูดถึงสิ่งแวดล้อม แต่จริงๆ สิ่งแวดล้อมมันคือตัวเราด้วยนะ มันเลยเป็นแบบนี้

“พอเข้าไปในการเมืองเรื่องอื่นก็สำคัญกว่าอยู่ เศรษฐกิจ ปากท้อง เรื่องอะไรก็ตามที่มันเป็นวาระสำคัญ แต่เรื่องสิ่งแวดล้อมมันควรจะรวมอยู่ทุกที่ เพราะว่าตอนนี้มันวิกฤตมากๆ เช่น ที่อังกฤษประกาศว่า โลกร้อนเป็นภาวะฉุกเฉินแล้ว ความหมายก็คือ นโยบายของกระทรวงต่างๆ มันต้องสดคล้อง ถ้ามองว่าโลกร้อนมันเป็นภาวะฉุกเฉินแล้ว”

รวมทั้งวาระสิ่งแวดล้อมที่สำคัญอีกหลายเรื่องที่สังคมไม่ค่อยได้คิดถึงกันเท่าไหร่

"ผมว่าตอนนี้สิ่งแวดล้อมกำลังเป็นเทรนด์ ความน่ากลัวของเทรนด์ คือ มันจะหายไป คนชอบมากเลยภาชนะธรรมชาติ อะไรเกี่ยวกับธรรมชาติ ผมกลัวมันจะหายไป แต่ตอนนี้การเป็นเทรนด์ก็จะดีตรงที่มันช่วยให้เรากระตุ้นอะไรออกไปมันก็เกิดผล ทีนี้วาระที่ผมมองก็คือโลกร้อน สภาวะภูมิอากาศเปลี่ยนแปลง เราต้องมองว่ามันฉุกเฉินได้แล้ว โลกร้อนมันมาจากก๊าซ Co2 ก๊าซเรือนกระจกของเรา และปีนี้เป็นปีที่จุดสูงสุดเลย ที่โลกปล่อยมลพิษมากที่สุดในประวัติศาสตร์"

เหมือนกับเรื่องขยะ ที่เจ้าตัวประเมินปัญหานี้ว่า ในประเทศไทยตอนนี้น่าจะไต่ระดับมาที่ 5 เต็ม 10 แล้ว ไม่ต่างกับเทรนด์พลาสติกของโลกที่วันนี้ เราสามารถผลิตขวดพลาสติกได้ในอัตรา 4.5 หมื่นล้านใบต่อปี แต่กลับนำมารีไซเคิลได้เพียงแค่ 10 เปอร์เซ็นต์เท่านั้น

"ผมว่ามันไปไกลกว่านี้แน่นอน ดูจากงานวิจัยที่นักวิจับคาดว่าปี 2050 ขยะในทะเลจะมากกว่าปลา ซึ่งตอนนี้มันปี 2019 แล้ว อีก 30 ปี เอง ปัญหามันจะไปตกที่ลูกหลานเราแน่นอน หรือกระทั่งเราด้วยก็ตาม ซึ่งปัญหาที่คนมองข้ามเกี่ยวกับขยะ คือ ขยะอิเล็กทรอนิกส์ ที่เยอะขึ้นเรื่อยๆ ด้วยเทคโนโลยีที่มันเปลี่ยนเร็วขึ้น"

หรือกระทั่งเรื่องใกล้ตัวอย่าง ก้นบุหรี่ จากประสบการณ์ส่วนตัวที่เคยไปร่วมเก็บขยะบริเวณคลองลาดพร้าว ก้นบุหรี่เป็นขยะที่ผ่านตาเขามากที่สุด ไม่ใช่แค่ความสกปรก แต่หวายยังหมายถึงความเป็น Toxic หรือพิษจากการลงไปเป็นส่วนหนึ่งของธรรมชาติด้วย

“บิลกระดาษเป็นอีกเรื่องที่คนลืม" แอดมินเพจคนเดิมชวนคิดต่อ

ไม่ว่าลูกค้าจะรับหรือไม่รับ ร้านค้าโดยเฉพาะร้านสะดวกซื้อจะพิมพ์บิลทุกครั้ง ซึ่งเขามองว่าเป็นเรื่องไม่จำเป็น ยิ่งไปกว่านั้น การเอามาผลิตบิลกระดาษก็เป็นหนึ่งในอุตสาหกรรมใหญ่

แต่หากไม่มีบิล ก็เท่ากับเปิดโอกาสให้ร้านค้าคอรัปชั่นเรื่องภาษี ?

"ผมมองว่ามันมีหลายทางที่จะแก้เรื่องนี้ อย่างเช่น ตู้เอทีเอ็ม หรือทางด่วน ให้ทางเลือกคนว่าจะรับไม่รับ ให้ทางเลือกคนว่าจะพริ้นท์ หรือไม่พริ้นท์ แต่ข้อมูลมันต้องมีอยู่ในระบบอยู่แล้ว ไม่ก็อาจจะทำบิลอิเล็กทรอนิกส์ส่งทางโทรศัพท์อะไรก็ว่าไป หรือแม้แต่กระดาษที่เราใช้ก็ควรเป็นกระดาษรีไซเคิลจากบิลพวกนี้ จริงๆ มันคือการเปลี่ยนไม่ให้บิลทุกครั้ง มันเกิดผลดีต่อเอกชนด้วยนะ ลดต้นทุนเขาได้ ได้ลุคอีกต่างหาก ก็ประมาณนี้เรื่องขยะที่คนมองไม่เห็น”

วาระใกล้ตัวเราที่วูบวาบกันเป็นพักๆ อีกเรื่องก็คือ ป่าไม้ หรือพื้นที่สีเขียว ที่วันนี้ มีรายงานชัดเจนว่าพื้นที่สีเขียวทั่วโลกเหลืออยู่ราว 30 เปอร์เซ็นต์เท่านั้น ขณะที่เรากำลังตื่นเต้นกับข้อมูลการเปรียบเทียบขนาด หรือปริมาณ แต่สุดท้ายความเปลี่ยนแปลงก็เกิดขึ้นน้อยมาก

“เราถึงพยายามสร้างความตระหนักผ่านความรู้ ที่ผ่านมามันก็เห็นความเปลี่ยนแปลงอยู่ครับ ภาครัฐ หรือเอกชนก็มีติดต่อเข้ามาเยอะ ทั้งสอบถามข้อมูล หรือในแง่ของการหาความร่วมมือร่วมกัน ซึ่งมุมหนึ่งก็ต้องให้เครดิตเขาด้วยว่า ก็กำลังพยายามกันอยู่”

นอกจากพื้นที่สีเขียวบนบก ทรัพยากรธรรมชาติที่อยู่ใต้น้ำโดยเฉพาะมหาสมุทรที่มีอาณาบริเวณกว่า 3 แสนตารางกิโลเมตรนั้น ทำให้ทะเลไทยมีความสำคัญ และจำเป็นต่อคนไทย และโลกอย่างยิ่ง

“คิดง่ายๆ ว่า ครึ่งหนึ่งของทรัพยากรในบ้านเราอยู่ในทะเล เสาหลักที่ค้ำจุนเศรษฐกิจของประเทศมาจากทะเล แต่วันนี้ทั้งปัญหาของเสียที่ถูกปล่อยลงสู่แหล่งน้ำ หรือขยะปริมาณมหาศาล สุดท้ายกว่า 80 เปอร์เซ็นต์ไหลลงสู่ทะเล ซึ่งที่สุดแล้วมันก็จะย้อนกลับมากระทบเรา อย่างการลดลงของปริมาณปลาในทะเลวันนี้ เราก็มีส่วนช่วยกันทำให้เกิดสถานการณ์นี้ขึ้นมา”

เมื่อธรรมชาติไม่จำเป็นต้องมีมนุษย์ แต่มนุษย์จำเป็นต้องมีธรรมชาติให้พึ่งพิง เป็นความจริงที่ไม่เคยเปลี่ยนแปลง ในมุมมองของคนที่กำลังเติบโตไปเป็นกำลังหลักของสังคมในอีกไม่กี่ปีข้างหน้า หวายมองว่า นี่คือความรับผิดชอบที่เราไม่อาจหลบเลี่ยง หากไม่สามารถคาดหวังกับนโยบายภาครัฐได้ แต่ในฐานะประชากรของประเทศเราคาดหวังความเปลี่ยนแปลงของกันและกันได้

ที่สำคัญ เส้นแบ่งของความเปลี่ยนแปลงไม่จำเป็นว่าทุกคนต้องตัดพลาสติก หรือสิ่งที่เป็นมลพิษต่อธรรมชาติออกจากวงจรชีวิตทั้งหมด หากแต่เริ่มปรับเริ่มเปลี่ยนในจุดที่ตัวเองทำได้ และไม่รู้สึกลำบากเกินไปเพื่อให้เป็นนิสัย ซึ่งเขามองว่า ตรงนี้น่าจะเป็นทางที่รอมชอม และยั่งยืนกว่า

“มีความหวังครับ ถ้าไม่มีความหวังผมคงไม่นั่งทำจนถึงตอนนี้ ความท้าทายอีกอย่างหนึ่งสำหรับผมก็คือจะทำยังไงให้สิ่งแวดล้อมอยู่ในทุกคน เมื่อไหร่ที่เราคิดจะทำอะไรก็ตามให้นึกถึงสิ่งแวดล้อมด้วย”

ที่เขาย้ำแบบนั้นเสมอก็เพราะ ต้องไม่ลืมว่า คนเรามีโลกให้รัก (ษ์) เพียงใบเดียวเท่านั้น

เมื่อธรรมชาติไม่จำเป็นต้องมีมนุษย์ แต่มนุษย์จำเป็นต้องมีธรรมชาติให้พึ่งพิง เป็นความจริงที่ไม่เคยเปลี่ยนแปลง วันที่ทุกคนกำลังตื่นตัวเรื่องสิ่งแวดล้อม จึงเป็นจังหวะที่ดีที่จะหันกลับมาช่วยกันรักษาโลกในวันนี้ก่อนที่จะไม่มีโลกให้รักษา

Bottom Line เป็น News Magazine Onlineที่ยึด “ความน่าเชื่อถือ” บนพื้นฐานความเป็น “สื่อสารมวลชน” ผ่านการนำเสนอในรูปแบบ Story Telling อันเป็นเอกลักษณ์

Bottom Line เป็น News Magazine Onlineที่ยึด “ความน่าเชื่อถือ” บนพื้นฐานความเป็น “สื่อสารมวลชน” ผ่านการนำเสนอในรูปแบบ Story Telling อันเป็นเอกลักษณ์ เราจะเป็น “เพื่อน” ที่คนอ่านทั้ง “เอามัน” และ “เอาเรื่อง”

เชื่อใจได้ตลอดเวลา ในวันที่ทุกคนเล่นบท “สื่อ” บนพื้นที่ข่าวสารอันเชี่ยวกรากในโลกออนไลน์ แต่ “ความน่าเชื่อถือ” มักเป็นสิ่งที่ผู้คนมองหาเสมอเมื่อต้องการ “ใช้ข่าว” สักชิ้น ไม่ว่าจะเพื่อ “บอกเล่า-อ้างอิง-วิเคราะห์” ก็ตาม

  • About
  • Contact
  • For Advertiser
  • Want to become an author?