เพรียกนกเงือกเทือกเขาบูโด (1) : จุดเริ่มต้น
  • Environment
  • Aug 8, 2019
  •   131

กาลครั้งหนึ่งที่เทือกเขาบูโด ยังมีนกเงือกอาศัยอยู่หลากหลายสายพันธุ์ อีกทั้งสัตว์ป่าน้อยใหญ่ก็ได้พึ่งพาอาศัยความอุดมสมบูรณ์ของผืนป่าแห่งนี้ อยู่มาวันหนึ่งได้มีการสัมปทานไม้เกิดขึ้นโดยมีเป้าหมายอยู่ที่ต้นไม้ขนาดใหญ่ เช่น ไม้ตะเคียนชันตาแมว ไม้หลุมพอ ไม้สยา และกาลอ 

ต้นไม้ขนาดหลายคนโอบ อายุหลายร้อยปีถูกตัดโค่น และลำเลียงมาจากเทือกเขาสูง ด้วยแรงงานช้าง และรถบรรทุกซุงขนาดยักษ์ เสียงเลื่อยยนต์คำราม ผสานกับเสียงต้นไม้น้อยใหญ่ที่ล้มฟาดโขดหินดังสนั่นหวั่นไหว สัตว์ป่าแตกตื่นโกลาหล 

รวมถึงนกเงือกที่ทำรังในโพรงไม้เหล่านั้นก็ถูกตัดโค่นล้มลงไปพร้อมกัน ซ้ำร้ายยังมีการล้วงลูกนกจากโพรงรังไปขายกันอย่างเป็นล่ำเป็นสัน มีการล่าสัตว์ป่าเป็นเรื่องธรรมดา

หลังการหยุดสัมปทาน ป่าแห่งนี้ค่อยๆ รักษาบาดแผล ซึ่งเกิดจากความโลภของมนุษย์โดยแท้ มันค่อยๆ ฟื้นตัว และเริ่มเปิดเผยความจริงให้เป็นที่รับรู้สู่สาธารณชน โดยผ่านตัวหนังสือ และภาพถ่ายตามสื่อต่างๆ 

ผมขอเป็นส่วนหนึ่งที่จะถ่ายทอดเรื่องราวของความงาม ความจริง และสิ่งที่เป็นไปของเทือกเขาบูโดแห่งนี้ เทือกเขาที่ทุกวันนี้เป็นที่สนใจของคนรักนกเงือกทั่วโลก..

หากเปรียบต่อพื้นที่ ดินแดนแห่งนี้นับว่า มีประชากรนกเงือกหนาแน่นที่สุดของเมืองไทย แต่จะมีคนนราธิวาสหรือคนไทยสักกี่คนที่จะทราบว่า เทือกเขาบูโดแห่งนี้มีความหมาย และความสำคัญมากแค่ไหน

หากวันใดเกิดอะไรขึ้นกับนกเงือก และผืนป่าบูโด ข้อมูลเหล่านี้คงจะมีประโยชน์บ้างไม่มากก็น้อย

พ.ศ.2539 ผมได้รับโอกาสดีจากคุณอา อาจารย์พิไล พูลสวัสดิ์ หัวหน้าโครงการศึกษานิเวศวิทยาของนกเงือก ให้ร่วมทีมในการสำรวจนกเงือกที่เทือกเขาบูโด จังหวัดนราธิวาส ซึ่งในเวลานั้นผมไปเฝ้าเก็บข้อมูลงานวิจัยนกเงือกคอแดงอยู่บนเขาเขียว เขานางรำ ในผืนป่าตะวันตกห้วยขาแข้ง

ผมเรียกอาจารย์พิไลว่า อาแมว.. เมื่ออาแมวบอกให้ลงมานราธิวาสด้วย.. มาดูป่าใต้บ้างว่าเป็นอย่างไร ผมดีใจเหมือนหมาเพิ่งอาบน้ำเสร็จ เก็บเสื้อผ้าใส่เป้ใบใหญ่ลงจากเขาสูงที่หนาวเย็น โบกมือลานกเงือกคอแดง และร่วมทีมสำรวจนกเงือกที่เทือกเขาบูโด จังหวัดนราธิวาส ดินแดนแห่งนกเงือก ที่ซึ่งผมใฝ่ฝันว่าจะได้มาสัมผัสให้ได้สักครั้งในชีวิต

จากวันนั้น ตั้งแต่วันที่ยังหนุ่มแน่นแข็งแรง จนถึงวันนี้ ผมก็ยังเดินขึ้นภูเขาด้วยความสุข มีบ้างที่เหนื่อยล้าตามเวลา และสังขาร แต่เมื่อได้ยินน้ำเสียงมุ่งมั่น และใบหน้าที่อาบชุ่มไปด้วยเหงื่อ ขณะกำลังก้าวขาอวบๆ ให้พ้นกิ่งไม้ ของหญิงที่กำลังก้าวสู่วัยชรา

“อาแมวน่าจะมาเดินสำรวจป่าที่นี่สักยี่สิบปีก่อนก็ดีซินะ..” ผมในวัย 27 ปีในตอนนั้น พอจะเข้าใจความหมายของอาแมว ซึ่งหากวันใดเหนื่อยล้าหรือท้อแท้ให้นึกถึงหน้าอาแมวไว้ ดูสิ ท่านแก่แล้วยังสู้อยู่เลย มองตัวเอง ชายแท้ๆ แถมยังหนุ่มยังแน่น

หลังการสำรวจนกเงือกเสร็จสิ้น เราได้ข้อมูลพื้นฐานเกี่ยวกับนกเงือกในพื้นที่แห่งนี้บ้าง เช่น มีนกเงือก 6 ชนิดพันธุ์อาศัยอยู่ บางชนิดนั้นหายาก และเสี่ยงต่อการสูญพันธุ์อย่างยิ่ง เช่น นกชนหิน นกเงือกหัวหงอก เป็นต้น

แต่เนื่องจากภูเขาบูโดถิ่นอาศัยของนกเงือก ถูกล้อมรอบด้วยหมู่บ้าน สัตว์ป่าจึงถูกล่า บ้างก็ถูกคุกคามถิ่นที่อยู่อาศัย นกเงือกถูกจับไปขายทุกๆ ปีในฤดูทำรัง ขณะเราเดินอยู่บนภูเขา ก็ยังได้ยินเสียงเลื่อยยนต์ดังเป็นระยะๆ ในเส้นทางสำรวจนั้นก็เป็นทางชักลากไม้นั่นเอง

สิ่งที่เห็นด้วยตาและได้ยินด้วยหูของตัวเอง ทำให้ผมตัดสินใจขออาสาลงมาทำงานที่เทือกเขาบูโดแห่งนี้ ตั้งแต่บัดนั้นจนกระทั่งวันนี้ นับรวมกว่ายี่สิบปีผ่านมา

ภูเขาบูโดถิ่นอาศัยของนกเงือก ถูกล้อมรอบด้วยหมู่บ้าน สัตว์ป่าจึงถูกล่า บ้างก็ถูกคุกคามถิ่นที่อยู่อาศัย นกเงือกถูกจับไปขายทุกๆ ปีในฤดูทำรัง

  • เรื่อง : ปรีดา เทียนส่งรัศมี
  • ภาพ :
  • กราฟิก :
เกี่ยวกับผู้เขียน
นักข่าวปริมณฑลที่ชอบบอกใครต่อใครว่าเป็นพวกรักสบาย แต่ไม่ค่อยชอบอยู่ติดโต๊ะทำงาน สนใจความเป็นไปของสังคมทั้งที่เป็นเรื่องควรรู้ และเรื่องที่ต้องรู้